Gümrük Müşavirlerine VERBİS Muafiyeti: 2018/68 Sayılı Karar Analizi

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında veri sorumlularının en temel idari yükümlülüklerinden biri olan Veri Sorumluları Siciline (VERBİS) kayıt süreci, bazı meslek grupları için istisnalar barındırmaktadır. KVKK Kurulu, gümrük müşavirliği derneklerinden gelen talepleri değerlendirerek, 28/06/2018 tarihli ve 2018/68 sayılı kararı ile gümrük müşavirlerini de bu kayıt zorunluluğundan muaf tutmuştur.

Kararın Dayanağı: Objektif Kriterler ve Yasal Statü

Kurul, gümrük müşavirlerinin VERBİS’e kayıt yükümlülüğünden istisna tutulmasına karar verirken Kanun’un 16. maddesindeki yetkisini kullanmıştır. Bu istisna kararı alınırken şu hususlar göz önünde bulundurulmuştur:

• Kanundan Kaynaklanan İşleme: Gümrük müşavirlerinin veri işleme faaliyetlerinin büyük bir kısmının 4458 sayılı Gümrük Kanunu’ndan kaynaklanması.
• Mesleki Statü: Gümrük müşavirliği ve yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği faaliyetlerinin kamu hizmeti niteliği ve yasal çerçevesi.

Önemli Not: Bu karar, gümrük müşavirlerinin KVKK’dan muaf olduğu anlamına gelmez. Sadece VERBİS sistemine kayıt olma ve envanter yükleme yükümlülüğünden muafiyet sağlar.

Kimler İstisna Kapsamında?

2018/68 sayılı karar uyarınca VERBİS kayıt yükümlülüğünden muaf tutulanlar şunlardır:

1. Gümrük Müşavirleri: 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişi müşavirler.
2. Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirleri: Gümrük mevzuatı çerçevesinde özel yetki ile donatılmış müşavirler.

Özgür Eralp Perspektifi: “Bürokrasiden Muafiyet, Sorumluluktan Muafiyet Değildir”

25 yıllık bilişim hukuku kariyerimde ve gümrük süreçlerinin dijitalleşmesine yönelik hazırladığımız bilirkişi raporlarında gördük ki; gümrük müşavirliği, ticari sırların ve kişisel verilerin en yoğun aktığı damarlardan biridir. Kurulun bu kararı, müşavirlerin üzerindeki sicile kayıt yükünü alsa da; aydınlatma yapma, veri güvenliğini sağlama ve imha politikası oluşturma gibi temel KVKK ödevleri aynen devam etmektedir. Bir gümrük müşaviri olarak müvekkilinizin (ithalatçı/ihracatçı) verilerini korumadaki zafiyetiniz, sadece idari para cezası değil, Gümrük Kanunu ve Türk Ceza Kanunu kapsamında da ciddi sonuçlar doğurabilir. “VERBİS’e kayıtlı değilim, o halde sorumlu değilim” düşüncesi, bilişim hukukunda yapılabilecek en büyük stratejik hatadır.

---

Sıkça Sorulan Sorular

1. Gümrük müşaviri olarak VERBİS’e kayıt yaptırmalı mıyım?

Hayır. 2018/68 sayılı Kurul kararı uyarınca gümrük müşavirleri ve yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri VERBİS kayıt yükümlülüğünden istisna tutulmuştur.

2. Aydınlatma metni hazırlamama gerek var mı?

Evet. VERBİS istisnası sadece sicile kayıtla ilgilidir. Kanun’un 10. maddesi uyarınca veri işlediğiniz her kişiye karşı aydınlatma yükümlülüğünüz devam etmektedir.

3. Çalışanlarımızın verilerini işlerken de mi muafız?

İstisna, veri sorumlusunun “sıfatı” (Gümrük Müşaviri) ile ilgilidir. Dolayısıyla hem ticari faaliyetlerinizdeki veriler hem de çalışanlarınızın verileri için VERBİS kaydı yapmanıza gerek yoktur. Ancak veri güvenliği önlemlerini (şifreleme, yetki matrisi vb.) almanız şarttır.

4. Bu muafiyet gümrük müşavirliği şirketleri için de geçerli mi?

Evet. Karar, 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca faaliyet gösteren tüm gümrük müşavirlerini (gerçek veya tüzel kişi fark etmeksizin) kapsamaktadır.

5. Veri ihlali durumunda ne olur?

İstisna kapsamında olsanız dahi, bir veri sızıntısı durumunda Kurul’a ve ilgili kişilere bildirim yapma zorunluluğunuz vardır. Ayrıca teknik tedbirleri almadığınız tespit edilirse KVKK Madde 18 uyarınca yaptırım uygulanabilir.

---

Kaynaklar

• KVKK Kurumu – 2018/68 Sayılı Karar Metni
• 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (Madde 16)
• 4458 Sayılı Gümrük Kanunu
• Veri Sorumluları Sicili Hakkında Yönetmelik
• Kişisel Veri Güvenliği Rehberi (Teknik ve İdari Tedbirler)