657 Sayılı Kanuna Tabi Memurlar ve Personel Gizlilik Sözleşmesi: KVKK Karar Analizi
Kişisel Verileri Koruma Kurulu (Kurul), 26/12/2019 tarihli ve 2019/393 sayılı kararı ile kamu kurumlarında çalışan Devlet memurlarına, Kişisel Veri Güvenliği Rehberinde önerilen “Personel Gizlilik Sözleşmesi”nin imzalatılıp imzalatılamayacağı konusuna açıklık getirmiştir.
Bu karar, kamu hukukunun temel prensipleri ile KVKK teknik tedbirlerinin nasıl harmanlanması gerektiğini gösteren bir rehber niteliğindedir.
1. Hukuki Gerekçe: Anayasa ve Kanun Güvencesi
Kurul, kararını verirken kamu görevlilerinin statüsünü belirleyen üç ana sütuna dayanmıştır:
- Anayasal Dayanak (Md. 128-129): Memurların yetki, hak ve yükümlülüklerinin ancak kanunla düzenlenebileceği ve memurların görevlerini yaparken Anayasa ve kanunlara sadık kalmak zorunda oldukları belirtilmiştir.
- Sadakat ve Yemin (657 SK Md. 6): Devlet memurları, göreve başlarken zaten Anayasa ve kanunları sadakatle uygulayacaklarına dair yemin ederler. KVKK da bir kanun olduğu için, memurlar bu kanuna uymakla zaten yükümlüdür.
- Sorumluluk ve Rücu (657 SK Md. 12-13): Memurun bir zarara yol açması durumunda, tazminat süreci kişisel bir sözleşmeyle değil, kanuni “rücu” mekanizmasıyla yönetilir. Zarara uğrayan kişi doğrudan idareye dava açar, idare ise kusurlu memura rücu eder.
2. Karar Özeti: Gizlilik Sözleşmesi Gerekli mi?
Kurul, yaptığı inceleme neticesinde şu temel sonuçlara varmıştır:
A. Memurlar İçin Ayrı Bir Sözleşme Uygun Değildir
Kamu kurumlarında 657 sayılı Kanun kapsamında çalışan memurların görev ve sorumlulukları zaten kanunla (ve yemin belgesiyle) sınırlandırılmıştır. Bu kişilere ayrıca bir “özel hukuk sözleşmesi” niteliğinde olan personel gizlilik sözleşmesi imzalatılması, memuriyet statüsünün kanuniliği ilkesine uygun düşmez.
B. Özel Hukuk Çalışanları İçin Gereklidir
Kişisel Veri Güvenliği Rehberinde geçen “gizlilik sözleşmesi” maddesi; işveren-işçi ilişkisi olan özel sektör çalışanları veya kamu kurumlarında 657’ye tabi olmadan (işçi statüsünde) çalışanlar için geçerlidir.
C. Bilgilendirme ve Eğitim Şarttır
Kurul, memurlara sözleşme imzalatılmasa dahi, kişisel verilerin korunması hakkının yeni bir hak olması sebebiyle kurumların şu iki adımı atmasını uygun görmüştür:
- Memurlara uymaları gereken kuralları içeren bilgilendirici bir metin tebliğ edilmesi.
- Personele bu konuda periyodik eğitimler düzenlenmesi.
3. Karar Sonucu ve Uygulama Notları
Kurul, inceleme neticesinde şu karara varmıştır:
- 657 sayılı Kanun kapsamında çalışan personele ayrı bir gizlilik sözleşmesi imzalatılmasına gerek yoktur.
- Memurun yükümlülükleri hali hazırda mevcut mevzuatla belirlenmiştir.
- İdari yaptırım ve veri güvenliği süreçlerinde memurlar için mevcut disiplin ve rücu hükümleri işletilmelidir.
4. Özgür Eralp Perspektifi: “Memuriyette Sadakat, Sözleşmeden Üstündür”
Bilişim ve kamu hukuku tecrübemizde, kurumların “riskten kaçınmak” adına herkese aynı sözleşmeyi imzalatma eğiliminde olduğunu görüyoruz. Ancak bu karar, kamu hukukunun özel hukukla karıştırılmaması gerektiğini hatırlatıyor. Memur, idarenin bir parçasıdır ve sadakati kanunla perçinlenmiştir.
Bir yatırımcı avukat vizyonuyla uyarım şudur: Kamu kurumları, enerji ve zamanlarını memurlara hukuki geçerliliği tartışmalı sözleşmeler imzalatmak yerine, Kurul’un da belirttiği gibi “farkındalık eğitimleri” ve **”teknik erişim kısıtlamaları”**na harcamalıdır. Memurun KVKK ihlali yapması bir “görev kusuru”dur ve cezası 657 sayılı Kanun’daki disiplin hükümleridir. Bu disiplin süreci, herhangi bir özel hukuk sözleşmesinden çok daha caydırıcı ve sağlam bir mekanizmadır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Belediyede memurum, bana KVKK gizlilik sözleşmesi imzalattılar. Geçerli mi?
Kurul kararına göre bu uygulama uygun değildir. Ancak imzalamış olmanız, 657’den kaynaklı hak ve yükümlülüklerinizi değiştirmez. İdari bir hata olarak değerlendirilebilir.
2. Sözleşmeli personel (4/B) için durum nedir?
Karar metninde 657 SK kapsamındaki sözleşmeli personelin de durumunun kanunla belirlendiği vurgulanmıştır. Dolayısıyla genel eğilim, statüsü kanunla belirlenmiş tüm kamu personeli için ek sözleşme gerekmediği yönündedir.
3. Kurumda işçi statüsünde çalışanlara sözleşme imzalatılmalı mı?
Evet. Onlar 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi oldukları için, iş akitlerinin bir parçası olarak gizlilik sözleşmesi veya ek protokol imzalatılması hem rehbere uygundur hem de gereklidir.
4. Memur veri ihlali yaparsa doğrudan tazminat öder mi?
Hayır. Anayasa 40 ve 129 uyarınca, mağdur olan kişi devlete dava açar. Devlet tazminatı öderse, ağır kusuru olan memura ödediği tutarı rücu eder (geri ister).
5. Eğitim ve bilgilendirme metni zorunlu mu?
Kurul bunu “uygun olacaktır” şeklinde ifade etmiştir ancak veri güvenliği ihlallerinde kurumun “ben üzerime düşen idari tedbiri aldım” diyebilmesi için bu eğitimlerin verilmiş olması şarttır.
Kaynaklar
- KVKK Kurumu – 2019/393 Sayılı Karar Özeti
- Anayasa (Madde 128, 129)
- 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
- Kişisel Veri Güvenliği Rehberi (Teknik ve İdari Tedbirler)
Etiketler
KVKK, 657 Sayılı Kanun, Devlet Memuru, Personel Gizlilik Sözleşmesi, Kamu Hukuku, Rücu Hakkı, 2019/393 Sayılı Karar, Bilişim Hukuku, Özgür Eralp, Veri Güvenliği Rehberi, Kamu Görevlisi Sorumluluğu
Bir kamu kurumunda memur veya yönetici olarak görev yapıyorsanız, personelin farkındalığını artırmak için hazırlanacak “bilgilendirme metni” taslağı konusunda yardım almak ister misiniz?
Avukat-Hukuk Danışmanı,
Dijital İçerik oluşturucu,
Kitle fonlama girişimci ve yatırımcısı,
ODTÜ Felsefe Öğrencisi:)
AÖF Yönetim Bilişim Sistemleri Öğrencisi:),