Yanıltıcı İnternet Siteleri ve Usulsüz Abonelik: 2024/1176 Sayılı Kurul Kararı

Kişisel Verileri Koruma Kurulu (Kurul), 18/07/2024 tarihli ve 2024/1176 sayılı kararı ile internet servis sağlayıcılarının bayileri tarafından yürütülen ve “irade sakatlığı” (aldatma) içeren agresif pazarlama yöntemlerine karşı önemli bir emsal oluşturmuştur. Karar, yetki aşımına giden bayilerin “veri işleyen” sıfatından çıkıp doğrudan “veri sorumlusu” haline geldiğini tescillemiştir.

Olayın Özeti: “Şirketiniz Değişmeyecek” Yalanı

İlgili kişi, mevcut internet tarifesini yenilemek isterken asıl servis sağlayıcısının (A Şirketi) sitesine çok benzeyen sahte/yanıltıcı bir siteye giriş yapmıştır. Buraya telefon numarasını bırakmasının ardından aranan kişiye, A Şirketi müşteri temsilcisi olduğu zannıyla tüm bilgilerini (TCKN dahil) vermiş; “şirketinin değişmeyeceği, sadece portun aktarılacağı” söylenerek kandırılmıştır. Sonuçta, rızası dışında başka bir operatöre (X Markası) abone yapıldığını fark ederek şikayette bulunmuştur.

Kurulun Hukuki Değerlendirmesi

İnceleme neticesinde Kurul, karmaşık bir “sorumluluk” zincirini şu şekilde çözümlemiştir:

1. Bayi (C Şirketi) Neden Cezalandırıldı?

• Yetki Aşımı: Bayi, asıl şirket (D Şirketi) ile yaptığı sözleşmedeki talimatların dışına çıkmıştır.
• Yanıltıcı Görseller: Başka bir firmanın logosunu ve görsellerini kullanarak “phishing” (oltalama) benzeri bir yöntemle veri toplamıştır.
• Geçersiz Rıza: İlgili kişinin iradesi aldatma yoluyla sakatlandığı için alınan onay Kanun anlamında bir “Açık Rıza” değildir.
• Veri Sorumlusu Sıfatı: Talimatların dışına çıkıp kendi adına/hesabına veri topladığı için artık “veri işleyen” değil, bizzat “veri sorumlusu” olarak kabul edilmiştir.

2. Ana Şirketlerin Durumu

• B ve D Şirketleri: Bayinin sözleşmeye aykırı ve gizli yürüttüğü bu yanıltıcı faaliyetten dolayı bu şirketlere ceza verilmemiştir. Ancak ilgili kişinin verileri sistemlerine “bayi kanalıyla” girdiği için, bu verilerin pasif kayıtta tutulması zamanaşımı süreleri nedeniyle hukuka uygun bulunmuştur.

Özgür Eralp Perspektifi: “Bayi Denetimi, Veri Güvenliğinin Parçasıdır”

Bilişim hukuku alanındaki 25 yıllık tecrübemizde, telekomünikasyon sektöründe bayilerin “prim hırsı” ile hukuku nasıl zorladığına defalarca şahit olduk. Kurul bu kararla; “Ben sadece aracıyım, sorumluluk ana şirkette” diyen bayilere çok net bir cevap vermiştir: “Yanıltırsan, sorumlusu sen olursun.”

Bir yatırımcı avukat vizyonuyla uyarım şudur: Şirketler, çözüm ortaklarının ve bayilerinin sadece satış rakamlarını değil, veriyi nasıl topladıklarını da periyodik olarak denetlemelidir. Bayiler ise “prim kazanma” motivasyonuyla yürüttükleri bu yanıltıcı süreçlerin, 450.000 TL gibi ağır idari para cezalarıyla sonuçlanacağını bilmelidir. İnternet kullanıcıları için ise altın kural: Girdiğiniz sitenin URL adresini ve size gelen SMS’lerdeki şirket isimlerini mutlaka teyit edin.

---

Sıkça Sorulan Sorular

1. İnternet sitesi asıl şirketin sitesine çok benziyorsa kim sorumlu?

Eğer siteyi bayi, asıl şirketin talimatı dışında ve yanıltma amacıyla kurduysa, Kurul kararına göre sorumlu o bayidir.

2. İradem sakatlanarak (kandırılarak) alınan rıza geçerli mi?

Hayır. KVKK uyarınca açık rıza “özgür irade” ile açıklanmalıdır. Aldatılma durumunda özgür iradeden bahsedilemez ve işleme faaliyeti hukuka aykırı hale gelir.

3. Aboneliğim rızam dışında yapıldıysa verilerimi hemen sildirebilir miyim?

Abonelik iptal edilse dahi, veri sorumlusu şirketler olası dava ve zamanaşımı süreleri (genellikle 10 yıl) boyunca verilerinizi “pasif kayıtta” tutma hakkına sahiptir. Kurul bu kararda silme talebini bu gerekçeyle reddetmiştir.

4. E-Devlet üzerinden abonelik kontrolü yapmak neden önemli?

Kişisel verilerinizin izinsiz işlenip işlenmediğini anlamanın en hızlı yolu, e-Devlet’teki BTK sayfasından adınıza kayıtlı abonelikleri kontrol etmektir.

5. Bayinin bu usulsüzlüğü için savcılığa gidilebilir mi?

Evet. İradenin sakatlanması ve kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi Türk Ceza Kanunu kapsamında da suç teşkil edebilir; idari süreçten bağımsız olarak suç duyurusunda bulunulabilir.

---

Kaynaklar

• KVKK Kurumu – 2024/1176 Sayılı Karar Özeti
• 6698 Sayılı KVKK (Madde 3, 5, 12, 18)
• Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ
• Türk Borçlar Kanunu (İrade Sakatlığı – Hata, Hile, İkrah)