Otomotiv Sektöründe Geçmiş Tarihli Rızalar ve SMS İzinleri: 2019/297 Sayılı Karar Analizi
Kişisel Verileri Koruma Kurulu (Kurul), 01/10/2019 tarihli bu kararıyla, KVKK’nın yürürlüğe girmesinden önce elde edilen verilerin ve verilen onayların hukuki statüsünü netleştirmiştir. Karar, özellikle ticari ilişkiler sırasında verilen iletişim bilgilerinin ve “zımni kabul” süreçlerinin veri sorumlusu tarafından nasıl belgelenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
1. Olayın Özeti: 2012 Yılındaki Talebin 2019 Yılındaki SMS Yansıması
Olay: Bir vatandaş, otomotiv sektöründe faaliyet gösteren bir firmanın kendisine reklam amaçlı SMS göndermesinden rahatsız olarak şikayetçi olmuştur. İlgili kişi, bu verilerin işlenmesi için açık rızasının olmadığını iddia etmiştir.
Veri Sorumlusunun Savunması: Firma, ilgili kişinin 2012 yılında kendilerini arayarak bir motosiklet için kullanım kılavuzu talep ettiğini ve bu esnada iletişim izni verdiğini, ayrıca 2013 yılında firmadan servis ve yedek parça hizmeti aldığını fatura kayıtlarıyla ispatlamıştır.
2. Kurulun Hukuki Değerlendirmesi: “Geçiş Hükümleri ve Zımni Onay”
Kurul, şikayeti KVKK’nın geçiş hükümleri ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde değerlendirmiştir:
A. KVKK Öncesi Alınan Rızalar (Geçici Md. 1)
KVKK’nın yürürlüğe girdiği tarihten önce hukuka uygun olarak alınmış rızalar, bir yıl içinde aksine bir irade beyanı (itiraz/ret) sunulmadığı takdirde Kanun’a uygun kabul edilir.
- Değerlendirme: İlgili kişinin 2012 yılındaki talebi ve izni, bu kapsamda değerlendirilmiş ve geçerli bir dayanak olarak kabul edilmiştir.
B. Ticari İletişim Yönetmeliği ve Fiili Hizmet İlişkisi
Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik uyarınca, Kanun’un yürürlüğünden önce mal veya hizmet temini sırasında alıcının iletişim adresini vermesiyle oluşan veri tabanları “onaylı” kabul edilir.
- Somut Olay: Şikayetçinin 2013 yılında firmadan yedek parça ve servis hizmeti satın alması, taraflar arasında doğrudan bir hizmet ilişkisi kurulduğunu ve bu esnada numaranın verildiğini kanıtlamaktadır.
C. İspat Yükümlülüğü ve Aksinin İddia Edilememesi
Veri sorumlusu firma, iddialarını desteklemek için fatura ekran görüntülerini ve cari kayıtlarını sunmuştur. Şikayetçi ise bu satın alma işlemlerinin gerçekleşmediğine dair bir itirazda bulunmamıştır.
3. Karar Sonucu: “İşlem Yapılmasına Yer Olmadığına”
Kurul inceleme neticesinde;
- Veri işleme faaliyetinin temelini oluşturan satın alma ve hizmet ilişkisinin Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce gerçekleştiği,
- Bu süreçte verilen rızanın mevzuat hükümleri uyarınca geçerli kabul edildiği,Gerekçeleriyle, Kanun kapsamında yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığına karar vermiştir.
4. Özgür Eralp Perspektifi: “Arşiv Kayıtları Şirketleri Kurtarır”
Bilişim hukuku alanındaki tecrübemizde, şirketlerin “eski müşterilerimize mesaj atabilir miyiz?” sorusuyla sıkça karşılaşıyoruz. Bu karar, eski kayıtların ne kadar kıymetli olduğunu gösteriyor. Eğer elinizde 2016 öncesine ait bir fatura, servis formu veya çağrı merkezi kayıt notu varsa, bu durum “onaylı veri tabanı” kapsamında size bir koruma kalkanı sağlayabilir.
Bir yatırımcı avukat vizyonuyla uyarım şudur: Şirketler, KVKK uyum süreçlerinde sadece yeni rızalara odaklanmamalı, geçmişten gelen veri tabanlarının yasal dayanaklarını (fatura, sözleşme vb.) titizlikle arşivlemelidir. Ancak unutulmamalıdır ki; müşteri “Artık mesaj almak istemiyorum” dediği an, geçmişteki o güçlü rıza geçerliliğini yitirir ve verinin silinmesi veya listenin güncellenmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Yıllar önce alışveriş yaptığım bir yer bana hala SMS atabilir mi?
Evet, eğer o dönemde numaranızı kendi rızanızla verdiyseniz ve aradan geçen sürede “beni aramayın” şeklinde bir ret bildiriminde bulunmadıysanız, KVKK’nın geçiş hükümleri uyarınca bu işlem hukuka uygun kabul edilebilir.
2. “Onaylı Veri Tabanı” ne demektir?
KVKK ve Elektronik Ticaret Kanunu öncesinde, bir hizmet alırken verdiğiniz iletişim bilgilerinin yer aldığı listelerdir. Bu listelerdeki veriler, belirli şartlar altında otomatik olarak onaylı sayılmıştır.
3. Eski bir rızayı nasıl iptal edebilirim?
Veri sorumlusuna başvurarak kişisel verilerinizin işlenmesine ve size ticari ileti gönderilmesine itiraz ettiğinizi bildirmeniz yeterlidir. Bu talepten sonra gönderilen mesajlar suç teşkil eder.
4. Firma rızamı kanıtlamak zorunda mı?
Evet. KVKK ve İYS (İleti Yönetim Sistemi) düzenlemeleri uyarınca, bir mesaj gönderildiğinde “onayın varlığını” ispat yükü her zaman veri sorumlusuna (firmaya) aittir.
5. 2016’dan sonra numaramı alan bir yer “eski müşterimdir” diyebilir mi?
Hayır. Bu istisna sadece Kanun’un yürürlük tarihi öncesindeki (veya hemen sonrasındaki geçiş sürecindeki) veriler için geçerlidir. Yeni müşteriler için mutlaka güncel mevzuata uygun aydınlatma ve açık rıza süreçleri işletilmelidir.
Kaynaklar
- KVKK Kurumu – 2019/297 Sayılı Karar Özeti
- 6698 Sayılı KVKK (Geçici Madde 1)
- Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik
Etiketler
KVKK, Otomotiv Sektörü, Geçiş Hükümleri, Onaylı Veri Tabanı, Reklam SMS, İdari Para Cezası, 2019/297 Sayılı Karar, Bilişim Hukuku, Özgür Eralp, Ticari Elektronik İleti, Hizmet Temini, Cari Kayıt İspatı
Avukat-Hukuk Danışmanı,
Dijital İçerik oluşturucu,
Kitle fonlama girişimci ve yatırımcısı,
ODTÜ Felsefe Öğrencisi:)
AÖF Yönetim Bilişim Sistemleri Öğrencisi:),