E-Ticaret’te “İndirim Öncesi Fiyatı Şişirme” Tuzağı: Son 30 Gün Kuralı ve Gerçek İndirim Oranı

Kasım indirimleri, “Şahane Cuma” veya “Efsane Günler” gibi kampanya dönemlerinde tüketicilerin en çok karşılaştığı ve mağdur olduğu konulardan biri, indirim oranlarının yapay olarak yüksek gösterilmesidir. Reklam Kurulu’nun 362 sayılı toplantısında ele alınan 2025/1169 numaralı karar, indirimli satış reklamlarında kullanılan referans fiyatların (üstü çizili fiyatlar) nasıl belirlenmesi gerektiğine dair çok net bir sınır çiziyor.

Karara Konu Olan Olay: Hayali İndirimler ve Şişirilmiş Etiketler

İncelemeye konu olan dosyada; bir markanın internet sitesi üzerinden yaptığı indirimli satış reklamlarında, bir ürünün indirimden önceki fiyatının gerçeği yansıtmadığı tespit edilmiştir. Markanın, ürünü indirimli olarak sunduğu fiyatın karşısına koyduğu “indirim öncesi fiyat”, aslında ürünün piyasa rayicinin çok üzerinde veya son dönemdeki satış fiyatıyla uyumsuz bir rakam olarak belirlenmiştir.

Kurulun Tespitleri:

• İndirimli satışa konu edilen malın indirimden önceki fiyatının, o malın son 30 gün içinde uygulanan en düşük fiyatı üzerinden hesaplanmadığı,
• İndirim oranının (örneğin %50 indirim) daha yüksek görünmesi için, indirim öncesi fiyatın yapay bir şekilde yukarı çekildiği (“bindirim yapıp indirim yapma”),
• Tüketicinin “büyük bir fırsat yakaladığı” algısı yaratılarak satın alma kararının manipüle edildiği saptanmıştır.

Hukuki Değerlendirme: Son 30 Gün Kuralı Nedir?

Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nde yapılan kritik düzenleme ile “indirimli satış” reklamlarında şeffaflık zorunlu hale getirilmiştir. Reklam Kurulu’nun bu karardaki temel dayanakları şunlardır:

1. En Düşük Fiyat Esası: Bir ürünün indirimden önceki fiyatı olarak, o ürünün son 30 gün içinde uygulanan en düşük fiyatı referans alınmalıdır.
2. İspat Yükümlülüğü: İndirim oranının gerçek olduğunu ispat külfeti reklam verene aittir. Marka, son 30 günlük fiyat geçmişini belgelemek zorundadır.
3. Yanıltıcı Referans Fiyat Yasağı: Üstü çizili fiyatın, ürünün hiç satılmadığı veya çok kısa sürelerle uygulanan fiktif bir fiyat olması haksız ticari uygulamadır.

---

Influencerlar, E-Ticaret Satıcıları ve Affiliate Kanalları İçin Kritik Tavsiyeler

Özellikle “Bu ürünün fiyatı 2000 TL’den 500 TL’ye düştü, sakın kaçırmayın!” diyerek link paylaşan influencerlar için bu karar büyük bir sorumluluk yüklemektedir:

• Fiyat Geçmişini Kontrol Edin: Paylaşacağınız “dev indirim” gerçekten bir indirim mi? Bazı e-ticaret araçları ve siteleri, ürünün fiyat geçmişini göstermektedir. Bir ürünün fiyatı dün 600 TL iken bugün 1000 TL’den 500 TL’ye düşmüş gibi gösteriliyorsa, bu yanıltıcı bir reklamdır.
• Abartılı Söylemlerden Kaçının: “Yüzde 80 indirim” gibi iddialı cümleler kurarken, bu oranın son 30 günün en düşük fiyatı üzerinden hesaplanıp hesaplanmadığını sorgulayın. Aksi takdirde, takipçilerinizin güvenini kaybetmenin yanı sıra Reklam Kurulu denetimine takılabilirsiniz.
• Markaları Uyarın: İş birliği yaptığınız markalardan gelen kreatiflerdeki indirim oranlarının mevzuata uygunluğunu teyit edin. 25 yıllık bilişim hukuku tecrübemizle sabittir ki; “marka öyle dedi” savunması, influencer’ı cezai sorumluluktan her zaman kurtarmaz.
• Dürüstlük Kazandırır: “Fiyatı geçen haftaya göre 100 TL daha düşmüş” demek, “Yarı fiyatına indi” demekten daha güvenli ve uzun vadede daha itibar kazandırıcı bir yöntemdir.

---

RANK MATH SSS (SCHEMA) YAPISI

1. İndirimli satış reklamlarında hangi fiyat esas alınmalıdır?

İndirimli satışın duyurulduğu tarihten önceki son otuz gün içinde uygulanan en düşük fiyat esas alınmalıdır. Bu kural, tüketicinin aldatılmasını önlemek için getirilmiş yasal bir zorunluluktur.

2. “Bindirim yapıp indirim yapmak” yasal mıdır?

Hayır. Fiyatı önce yükseltip sonra eski seviyesine çekerek “indirim” varmış gibi göstermek, haksız ticari uygulama ve yanıltıcı reklamdır. Reklam Kurulu bu durumlarda ağır para cezaları uygulamaktadır.

3. Meyve-sebze gibi çabuk bozulan mallarda da 30 gün kuralı geçerli mi?

Hayır. Çabuk bozulabilen mallar (taze gıda vb.) için indirim öncesi fiyat belirlenirken son 30 gün kuralı uygulanmaz; bir önceki fiyat esas alınabilir. Ancak tekstil, teknoloji ve kozmetik gibi ürünlerde kural katıdır.

4. Influencer olarak sahte indirimli bir linki paylaşırsam sorumlu olur muyum?

Evet. Reklamın doğruluğunu makul ölçüde denetlemek influencer’ın (mecra kuruluşu) sorumluluğundadır. Açıkça yanıltıcı olan ve piyasa gerçeklerine aykırı indirim iddialarını yaymak yaptırım doğurabilir.

5. Reklam Kurulu sahte indirimleri nasıl tespit ediyor?

Kurul; şikayetler, resen incelemeler ve markalardan talep ettiği son 30 günlük satış faturası kayıtları ile fiyat hareketlerini teknik olarak denetlemektedir.

---

KAYNAKLAR VE DIŞ BAĞLANTILAR (E-E-A-T ODAKLI)

1. 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
2. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği – İndirimli Satışlar
3. T.C. Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu 362 Sayılı Bülten
4. Fiyat Etiketi Yönetmeliği
5. Tüketici Hakları ve Fiyat Şeffaflığı Rehberi

etiketler: influencer hukuku, sahte indirim cezasi, son 30 gün kuralı, e-ticaret indirim kurallari, reklam kurulu 362, yaniltici fiyat reklami, bilisim hukuku, haksiz ticari uygulama, Kasım indirimleri hukuku, fiyat manipülasyonu cezası