İcra Takibinde “Çevresine Duyurma” Yöntemi: Avukata 125.000 TL Ceza (Karar: 2020/429)
Kişisel Verileri Koruma Kurulu (Kurul), 28/05/2020 tarihli bu kapsamlı kararıyla, icra takibi yürüten avukatların borçluyu tahsilata zorlamak amacıyla yakınlarına veya iş arkadaşlarına bilgi vermesini ağır bir ihlal olarak nitelendirmiştir. Karar, avukatların “kanunu bilmiyorduk” veya “borçlu rıza göstermişti” gibi savunmalarını geçersiz kılarak veri koruma hukukunun ciddiyetini tescil etmiştir.
1. Olayın Özeti: İş Arkadaşlarına ve Ağabeye Giden “Haciz” Mesajları
Şikayet: Bir kamu görevlisi, banka borcu nedeniyle icra takibi yapan avukatın; kendisiyle aynı sosyal tesiste kalan çok sayıda iş arkadaşına ve ağabeyine “haciz talimatı” içeren SMS’ler gönderdiğini, bu yolla kişisel verilerinin ifşa edildiğini belirterek şikayetçi olmuştur.
Avukatın Savunması: * Usul İtirazları: Şikayetin süresinde yapılmadığı, e-posta başvurusunun gözden kaçtığı, konunun zaten yargıya (Savcılık) intikal ettiği için Kurul’un yetkisiz olduğu iddia edilmiştir.
- Esas Savunmaları: Borçlunun 18 adet hattı olduğu, mesajın “borçlunun hattı sanılarak” gönderildiği, Avukatlık Kanunu uyarınca borçluyu uzlaşmaya davet etmenin yasal olduğu ve toplumda henüz KVKK bilincinin oluşmadığı öne sürülmüştür.
2. Kurulun Hukuki Değerlendirmesi: “Hukukçu Kanunu Bilmemek Mazeretine Sığınamaz”
Kurul, veri sorumlusu avukatın hem usul hem de esasa ilişkin iddialarını detaylıca çürütmüştür:
A. “Yargıya İntikal” Engeli Yoktur
Savcılıkta yürütülen soruşturma “Huzur ve sükunu bozma” suçuna ilişkindir. Kurul ise “Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi” yönünden idari bir inceleme yapmaktadır. Dolayısıyla adli sürecin devam etmesi, Kurul’un ceza kesmesine engel değildir.
B. Alenileştirme Yanılgısı
Avukatın, borçlunun T.C. kimlik numarasını kullanarak GSM operatörlerinden gizlice hat sorgulaması yapması hukuka aykırıdır. T.C. kimlik numarasının bir dosyada yazılı olması, onun her amaçla kullanılabilecek bir “aleni veri” olduğu anlamına gelmez.
C. Üçüncü Kişilerin Verilerinin İşlenmesi (Md. 5)
Borçlunun borcu “şahsidir”. Borçluya ulaşmak için ağabeyinin veya iş arkadaşlarının numarasını bulup onlara mesaj atmak, bu kişilerin verilerini hukuka aykırı işlemek ve borçlunun verisini yetkisiz kişilere ifşa etmektir.
- Kusur: Mesajların “yanlışlıkla” gönderildiği iddiası ispatlanamamıştır; kaldı ki ağabeye muhtelif tarihlerde defalarca mesaj gittiği tespit edilmiştir.
D. Kanunu Bilmemek Mazeret Değildir
Kurul, 2016’da yürürlüğe giren bir kanun için 2020 yılında “toplum henüz içselleştirmedi” veya “avukat olmama rağmen yeni inceleme fırsatı buldum” şeklindeki savunmaları, hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmadığı gerekçesiyle reddetmiştir.
3. Karar Sonucu: 125.000 TL İdari Para Cezası
Kurul inceleme neticesinde şu yaptırımlara hükmetmiştir:
- Veri Güvenliği İhlali (Md. 12/1): Üçüncü kişilerin numaralarının hukuka aykırı temini, borç bilgilerinin yetkisiz kişilere ifşası ve TCKN ile izinsiz sorgulamalar yapılması nedeniyle 125.000 TL (2020 yılı değeri) idari para cezası uygulanmasına,
- Talimatlandırma: Veri sorumlusu avukatın KVKK uygulamaları konusundaki yanlış değerlendirmeleri nedeniyle, kanuna uyum konusunda azami dikkat göstermesi için uyarılmasına,karar verilmiştir.
4. Özgür Eralp Perspektifi: “Avukatlık Yetkisi, KVKK’nın Üstünde Değildir”
Bilişim ve icra hukuku alanındaki tecrübemizde, bazı hukuk bürolarının “tahsilat odaklı” yazılımlar kullanarak borçlunun sülalesine ulaştığını görüyoruz. Bu karar, “borçluya ulaşamadım, yakınına mesaj attım” devrinin hukuken kapandığını göstermektedir.
Bir yatırımcı avukat vizyonuyla uyarım şudur: Avukatlar, icra dosyası kapsamında borçlunun verilerini işleme yetkisine sahiptir; ancak bu yetki İcra İflas Kanunu’nun çizdiği yasal sınırlar içindedir. Borçluyu iş yerinde veya ailesi nezdinde küçük düşürecek SMS trafiği yönetmek, bir avukat için sadece idari para cezası değil, aynı zamanda Baro nezdinde disiplin suçu ve TCK kapsamında hapis cezası riskidir. “Hızlı tahsilat” için başvurulan illegal yöntemler, avukatın kendi mesleki geleceğini tehlikeye atmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Avukat borcum için kardeşime veya iş arkadaşıma mesaj atabilir mi?
Kesinlikle hayır. Borç şahsidir. Avukatın bu kişilerin numarasını bulup onlara sizin borç bilgilerinizi iletmesi hem veri ihlali hem de kişilik haklarına saldırıdır.
2. “Yanlışlıkla oldu” savunması avukatı kurtarır mı?
Bu kararda görüldüğü üzere hayır. Özellikle mesajlar birden fazla kişiye veya aynı kişiye defalarca gittiyse, Kurul bunu “teknik hata” değil “kasıtlı eylem” veya “ağır idari tedbir eksikliği” olarak kabul eder.
3. Avukat T.C. kimlik numaramla her türlü sorgulamayı yapabilir mi?
Hayır. Sadece yasal yetkisi olan alanlarda (Uyap, Tapu, Trafik sorgu vb.) işlem yapabilir. GSM operatörlerinin web sitelerinden “borç sorgulama” gibi yöntemlerle veri toplamak hukuka aykırı işleme faaliyetidir.
4. 125.000 TL ceza 2026’da ne kadar olur?
Yeniden değerleme oranları ile 2020’deki 125 bin TL, bugün (2026) milyon liralık bir yükümlülüğe karşılık gelmektedir. Bu tutarlar, bir hukuk bürosunun faaliyetlerini ciddi şekilde sarsabilecek seviyededir.
5. Avukatın “ben VERBİS’e kayıtlı değilim, istisnayım” demesi haklı mı?
Avukatlar VERBİS’e (Sicil) kayıt yükümlülüğünden muaftır; ancak bu muafiyet onları KVKK’nın tüm maddi kurallarından (veri güvenliği, hukuka uygun işleme vb.) muaf kılmaz. Sorumlulukları aynen devam eder.
Kaynaklar
- KVKK Kurumu – 2020/429 Sayılı Karar Özeti
- 6698 Sayılı KVKK (Madde 5, 12, 14, 18)
- 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu (Madde 35/A, 58)
- 2004 Sayılı İcra İflas Kanunu
Etiketler
KVKK, Avukat İhlali, İcra Takibi, Veri İfşası, Üçüncü Kişi Verisi, İdari Para Cezası, 2020/429 Sayılı Karar, Bilişim Hukuku, Özgür Eralp, Borçlu Hakları, TCKN Sorgulama, Alenileştirme Yanılgısı
Avukat-Hukuk Danışmanı,
Dijital İçerik oluşturucu,
Kitle fonlama girişimci ve yatırımcısı,
ODTÜ Felsefe Öğrencisi:)
AÖF Yönetim Bilişim Sistemleri Öğrencisi:),