Basın Özgürlüğü ve Unutulma Hakkı Dengesi: 2018 Yılı KVKK Karar Analizi
Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 2 Ağustos 2018 tarihli bu karar özetiyle, dijital dünyada “Unutulma Hakkı” ile “Basın Özgürlüğü” arasındaki o ince çizgiyi netleştirmiştir. Karar, kişisel verilerin korunması isteminin, ifade özgürlüğü karşısında her zaman mutlak bir üstünlüğe sahip olmadığını hatırlatması açısından büyük önem taşımaktadır.
1. Olayın Özeti: Köşe Yazısından İsim Sildirme Talebi
Olay: Bir gerçek kişi, bir gazetede yayımlanan ve kendi adının geçtiği bir köşe yazısının silinmesi (yayından kaldırılması) talebiyle Kurul’a başvurmuştur. İlgili kişi, isminin dijital arşivlerde yer almasının kişisel verilerin korunması hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.
Kurul tarafından yapılan incelemede; ilgili kişinin hâlâ kamuyu ilgilendiren bir konumda (kamusal figür) olduğu tespit edilmiştir.
2. Kurulun Hukuki Değerlendirmesi: “Tam İstisna” Hali
Kurul, bu talebi reddederken 6698 sayılı Kanun’un 28 inci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi hükmünü esas almıştır:
“Kişisel verilerin millî savunmayı, millî güvenliği, kamu güvenliğini, kamu düzenini, ekonomik güvenliği, özel hayatın gizliliğini veya kişilik haklarını ihlal etmemek ya da suç teşkil etmemek kaydıyla, sanat, tarih, edebiyat veya bilimsel amaçlarla ya da ifade özgürlüğü kapsamında işlenmesi.”
- İfade ve Basın Özgürlüğü: Kararda, köşe yazısının yayımlanması ve arşivlenmesi faaliyetinin ifade özgürlüğünün bir yansıması olan basın özgürlüğü kapsamında olduğu vurgulanmıştır.
- Kamusal Figür Kriteri: Kişinin hâlâ kamuyu ilgilendiren bir pozisyonda bulunması, kamuoyunun bilgi edinme hakkını ağır basan bir unsur haline getirmiştir.
- Hukuki Sonuç: Bu tür “tam istisna” hallerinde KVKK hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilerek, Kurul’un bu yazının silinmesi konusunda bir işlem yapma yetkisinin bulunmadığına hükmedilmiştir.
3. Karar Sonucu: “Yapılacak Bir İşlem Yok”
Kurul, söz konusu köşe yazısının ifade özgürlüğü sınırları içinde kalması ve kişinin kamusal kimliğinin devam etmesi nedeniyle, yazının silinmesine yönelik talebe ilişkin olarak Kanun kapsamında yapılacak bir işlem bulunmadığına karar vermiştir.
4. Özgür Eralp Perspektifi: “Arşiv, Toplumun Belleğidir”
Bilişim hukuku alanındaki 25 yıllık tecrübemizde, dijitalleşmeyle birlikte herkesin geçmişindeki olumsuz haberleri bir tuşla sildirmek istediğini (Unutulma Hakkı) görüyoruz. Ancak hukuk, “toplumun haber alma hakkını” bir kişinin “rahatsızlık duyma hakkından” üstün tutabilir. Özellikle siyasetçiler, bürokratlar veya tanınmış iş insanları için “kişisel veri” koruması, sıradan bir vatandaşa göre daha dar yorumlanır.
Bir yatırımcı avukat vizyonuyla uyarım şudur: İnternetteki bir içeriği kaldırtmak için sadece KVKK’ya güvenmek yeterli değildir. Eğer içerik güncelliğini yitirmişse, kişinin artık kamusal bir görevi yoksa veya haberin doğruluğu kalmamışsa “Unutulma Hakkı” devreye girebilir. Ancak bu karar gösteriyor ki; köşe yazarı bir fikrini açıklıyorsa ve siz de hâlâ “gündemdeki” bir isimseniz, adınızın o yazıda geçmesi hukuk sistemine göre bir “veri ihlali” değil, “demokrasinin gereği”dir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. İnternetteki hakkımdaki her haberi sildirebilir miyim?
Hayır. Haberin gerçekliği, güncelliği, kamu yararı ve sizin kamusal bir kişi olup olmamanız bu kararda belirleyicidir. Basın özgürlüğü kapsamında kalan içerikler KVKK korumasının dışındadır.
2. “Unutulma Hakkı” nedir?
Bireyin geçmişte yaşadığı ve dijital ortamda yer alan bir olayın, üzerinden zaman geçmesi ve kamu yararının ortadan kalkması nedeniyle hafızalardan silinmesini (erişimin engellenmesini) talep etme hakkıdır.
3. Kurul’dan ret alırsam başka ne yapabilirim?
Eğer içeriğin kişilik haklarınızı ihlal ettiğini veya iftira içerdiğini düşünüyorsanız, 5651 sayılı Kanun kapsamında Sulh Ceza Hakimliğine başvurarak erişimin engellenmesini talep edebilirsiniz.
4. KVKK Madde 28 neden önemli?
Bu madde, Kanun’un hangi durumlarda uygulanmayacağını (istisnaları) belirler. Gazetecilik, sanat ve bilimsel çalışmalar belirli şartlarla bu kanunun denetiminden muaftır.
5. Bir köşe yazısı ne zaman “veri ihlali” sayılır?
Yazı, kişinin mahrem sağlık bilgilerini ifşa ediyorsa, cinsel hayatına giriyorsa veya ifade özgürlüğü amacını aşan salt bir saldırı niteliğindeyse istisna kapsamından çıkabilir ve KVKK ihlali olarak değerlendirilebilir.
Kaynaklar
- KVKK Kurumu Duyurusu – 2 Ağustos 2018
- 6698 Sayılı KVKK (Madde 28/1-c)
- Anayasa (Basın ve İfade Özgürlüğü Maddeleri)
Etiketler
KVKK, Unutulma Hakkı, Basın Özgürlüğü, İfade Özgürlüğü, Köşe Yazısı, Kişisel Veri Silme, Kamusal Figür, 28. Madde İstisnası, Bilişim Hukuku, Özgür Eralp, Kamu Yararı, Erişim Engelleme, Dijital Hafıza
Avukat-Hukuk Danışmanı,
Dijital İçerik oluşturucu,
Kitle fonlama girişimci ve yatırımcısı,
ODTÜ Felsefe Öğrencisi:)
AÖF Yönetim Bilişim Sistemleri Öğrencisi:),