Boşanma Davasında Mahrem Sağlık Kayıtlarının Paylaşımı: 2023/1578 Sayılı Karar Analizi

Kişisel Verileri Koruma Kurulu (Kurul), 14/09/2023 tarihli ve 2023/1578 sayılı kararı ile sağlık kuruluşlarının mahkemelerden gelen bilgi-belge taleplerine (müzekkerelere) yanıt verirken uymaları gereken sınırları ve sorumluluk alanlarını netleştirmiştir. Karar, “özel hayatın gizliliği” ile “yargı erkinin bilgi edinme hakkı” arasındaki dengeyi incelemektedir.

Olayın Özeti: Terapi Notlarının Boşanma Dosyasına Girmesi

İlgili kişi, bir tıp merkezinde bireysel terapi ve eşiyle birlikte evlilik terapisi almıştır. Çift arasında görülen çekişmeli boşanma davasında mahkeme, tıp merkezine bir yazı (müzekkere) göndererek ilgili kişinin tedavi kayıtlarını istemiştir.

• Şikâyet: İlgili kişi; tıp merkezinin sadece tedavi tarihleri gibi genel bilgileri vermesi yeterliyken, seansta tutulan mahrem notları içeren tüm dosyayı “gizlidir” ibaresi koymadan mahkemeye gönderdiğini, bu verilerin UYAP’a taranmasıyla karşı taraf, avukatlar ve kalem personeli tarafından okunduğunu, özel hayatının deşifre edildiğini belirterek şikâyetçi olmuştur.
• Üniversite (Tıp Merkezi) Savunması: Mahkemeden belge saklanamayacağını, PTT aracılığıyla kapalı zarfta gönderim yapıldığını, verilerin maskelenmesinin mahkemenin inceleme hakkını kısıtlayacağını ve yargılama faaliyetlerinin KVKK istisnası kapsamında olduğunu savunmuştur.

Kurulun Hukuki Değerlendirmesi

Kurul, uyuşmazlığı veri aktarımı ve sorumluluk sınırları açısından şu şekilde çözümlemiştir:

1. Mahkemeye Veri Aktarımı Hukuka Uygun mudur?

• Hukuki Dayanak: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (Md. 221), mahkemelerin üçüncü kişilerden ispat için zorunlu belgeleri isteme yetkisi olduğunu belirtir.
• KVKK İstisnası: KVKK Madde 8/3 uyarınca, diğer kanunlarda (HMK gibi) yer alan özel hükümler saklıdır. Bu nedenle tıp merkezinin mahkeme emrine uyarak dosya göndermesi hukuka aykırı bulunmamıştır.

2. UYAP’taki İfşa ve Mahkemenin Sorumluluğu

• Kurul, tıp merkezinin veriyi mahkemeye teslim ettikten sonraki süreçten (verinin taranması, UYAP’a yüklenmesi, kimlerin eriştiği) sorumlu tutulamayacağına hükmetmiştir.
• Ayrıca, yargı makamları tarafından yürütülen yargılama işlemleri KVKK Madde 28/1-d uyarınca Kanun’un kapsamı dışındadır. Bu nedenle mahkemenin işlemleri hakkında Kurul’un işlem yapma yetkisi bulunmamaktadır.

Karar Sonucu: “İşlem Hukuka Uygun Ancak Özen Şart”

Kurul inceleme neticesinde;

• Tıp merkezinin mahkeme müzekkeresine cevap vermesinin kanuni bir zorunluluk olduğuna ve bir ihlal teşkil etmediğine,
• Ancak özel nitelikli kişisel verilerin aktarımı sırasında 2018/10 sayılı İlke Kararı‘na (Özel Nitelikli Veri Güvenliği) uygun olarak en üst düzeyde gizlilik ve güvenlik önlemlerinin (zarf üzerine gizlilik kaşesi, güvenli gönderim vb.) alınması gerektiği hususunda tıp merkezinin hatırlatılmasına karar vermiştir.

Özgür Eralp Perspektifi: “Mahkeme İstese de Hassasiyet Gözetilmeli”

Bilişim hukuku alanındaki 25 yıllık tecrübemizde, boşanma davası gibi tarafların birbirine karşı en mahrem bilgileri “silah” olarak kullandığı dosyalarda, sağlık kuruluşlarının “gelen her müzekkereye her şeyi gönderelim” yaklaşımının büyük mağduriyetler yarattığını görüyoruz. Kurul her ne kadar tıp merkezini haklı bulsa da, veri sorumlularına “gizlilik esaslarına azami dikkat” uyarısı yaparak önemli bir mesaj vermiştir.

Bir yatırımcı avukat vizyonuyla uyarım şudur: Sağlık kuruluşları, mahkemeye dosya gönderirken sadece talep edilen döneme ve konuya odaklanmalı, gerekirse mahkemeye “bu belgelerin özel hayatın gizliliği gereği dosya içerisinde kısıtlanması/gizlenmesi” yönünde şerh düşerek gönderim yapmalıdır. Tüketiciler ise bu tür hassas davalarda, verilerin UYAP’ta herkesin (karşı taraf ve vekilleri) erişimine açılmaması için mahkemeden ivedilikle “Dosyada Gizlilik Kararı” talep etmelidir. Unutulmamalıdır ki; tıp merkezinden çıkan veri artık mahkemenin kontrolündedir ve o noktadan sonra KVKK koruması değil, usul hukuku kuralları işlemektedir.

---

Sıkça Sorulan Sorular

1. Mahkeme hastane kayıtlarımı istediğinde hastane bunu reddedebilir mi?

Hayır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca mahkemeler ispat için gerekli her türlü belgeyi isteme yetkisine sahiptir. Hastane bu emre uymak zorundadır.

2. Terapi sırasında anlattıklarımın mahkemeye gitmesi “Hekim Sırrı”na aykırı değil mi?

Hekimlerin sır saklama yükümlülüğü vardır ancak mahkeme kararı veya müzekkeresi bu yükümlülüğün yasal istisnasıdır. Hekimler tanıklıktan çekinebilirler ancak resmi kayıtların (hasta dosyası) sunulması bir zorunluluktur.

3. Hastane bu verileri mahkemeye gönderirken maskeleme yapmalı mı?

Kurul bu kararda, mahkemeye gönderilen delillerde maskeleme yapılmasının “bilginin doğruluğunu” zedeleyebileceğine, dolayısıyla yargı erkinin bilgiye erişimini kısıtlayacağına hükmederek maskeleme yapılmamasını hukuka uygun bulmuştur.

4. UYAP üzerinden karşı tarafın avukatı her türlü sağlık geçmişimi görebilir mi?

Eğer mahkeme bu kayıtları dosyaya kazandırmışsa, davanın tarafları ve avukatları UYAP üzerinden bu belgelere erişebilir. Bunu engellemenin tek yolu, mahkemeden o belge veya dosya için “gizlilik kararı” alınmasıdır.

5. Hastane “Gizli” ibaresi koymadan gönderirse ceza alır mı?

Kurul bu kararda tıp merkezine ceza vermemiş ancak özel nitelikli verilerin gönderiminde gizlilik esaslarına uyulması (2018/10 sayılı karar) gerektiğini hatırlatmıştır. Bu kurallara uymayan kurumlara ileride idari para cezası verilebilir.

---

Kaynaklar

• KVKK Kurumu – 2023/1578 Sayılı Karar Özeti
• 6698 Sayılı KVKK (Madde 6, 8, 28)
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (Madde 221)
• Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenmesinde Alınması Gereken Yeterli Önlemler Kararı (2018/10)