Kitle Fonlamasında Etik Sınırlar: Kimler Kampanya Yürütemez?

Paya dayalı kitle fonlaması platformları, tarafsız birer pazar yeri olmak zorundadır. Bu tarafsızlığın bozulmaması için Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), platformların kimler adına kampanya yürütemeyeceğini çok keskin sınırlarla belirlemiştir. Kitle Fonlaması Tebliği (III-35/A.1) Madde 11/6, çıkar çatışmasını önlemek adına üç temel yasak alanı tanımlar.

1. Platformun Kendi Kendisini Fonlaması Yasağı

Mevzuatın en net yasağı şudur: Bir platform, kendi büyümesi veya sermaye ihtiyacı için kendi üzerinde kitle fonlaması kampanyası yürütemez. Platformun finansman ihtiyacı, genel sermaye piyasası araçları veya özel yatırım turları ile çözülmelidir; kitle fonlaması bu amaçla kullanılamaz.

2. Platformun İştiraki Olan Şirketlere Yönelik Yasaklar

Platformun sadece kendisi değil, sermaye bağı olan diğer yapılar da kısıtlama altındadır. Eğer bir platform;

• Bir girişim şirketinin paylarının veya oy haklarının %20 veya daha fazlasına sahipse,
• Veya yönetim kurulunda temsil hakkı veren imtiyazlı paylara sahipse,bu şirketler için kampanya yürütemez. Bu kural, platformun “kendi iştirakini halkın parasıyla fonlamasını” engeller.

3. Ortak ve Yönetici Çevresine Yönelik “Geniş Aile” Yasağı

Tebliğ, yasağın kapsamını yöneticilerin ailelerine kadar genişletir. Platform ortakları, yönetim kurulu ve yatırım komitesi üyeleri ile bu kişilerin eşleri, alt ve üst soylarının;

• Tek başlarına veya birlikte sermayesinin %20 veya daha fazlasına sahip oldukları şirketler,
• Veya yönetimde imtiyaz sahibi oldukları projeler,ilgili platformda kampanya açamazlar.

4. Denetim Sorumluluğu Platformdadır

Mevzuat burada sorumluluğu doğrudan platforma yüklemiştir: “Bu fıkrada belirtilen hususlara ilişkin kontrollerin yapılmasından platform sorumludur.” Yani platform, kendisine başvuran her girişimin ortaklık yapısını ve yöneticileriyle olan bağını bir dedektif titizliğiyle incelemek zorundadır. 25 yıllık bilişim hukuku tecrübemizle belirtmeliyiz ki; bu kontrollerdeki bir zafiyet, platformun faaliyet izninin doğrudan iptaline yol açabilecek kadar kritiktir.

---

Sıkça Sorulan Sorular

Soru 1: Platform ortağının %10 pay sahibi olduğu bir şirket kampanya yürütebilir mi?

Cevap: Evet, tebliğdeki eşik değer %20’dir. %10 pay sahipliği kampanyaya engel değildir; ancak etik ilkeler ve şeffaflık gereği bu durumun kampanya bilgi formunda ilan edilmesi önerilir.

Soru 2: Platformun yönetim kurulu üyesinin kardeşi bu yasağa dahil mi?

Cevap: Tebliğ metni “alt ve üst soy” (çocuklar, torunlar, anne, baba, büyükanne/baba) ve “eş” ifadesini kullanır. Kardeş “yan soy” olduğu için yasal yasak kapsamında açıkça sayılmamıştır; fakat dürüstlük kuralı çerçevesinde bu durumun SPK’ya bildirilmesi ve hassasiyetle yönetilmesi gerekir.

Soru 3: Bu yasaklar ihlal edilirse ne olur?

Cevap: SPK, bu tür bir ihlali “listeye alınma şartlarının kaybı” ve “ağır mevzuat ihlali” olarak değerlendirir. İdari para cezalarının yanı sıra platformun faaliyet izni askıya alınabilir veya iptal edilebilir.

Soru 4: Platform, bir girişimin %25 payına sahipse ancak kampanya yürütecekse ne yapmalı?

Cevap: Bu durumda o platformda kampanya yürütemez. Girişim şirketi, kendisiyle sermaye bağı olmayan “bağımsız” bir başka kitle fonlama platformuna başvurmalıdır.

Soru 5: Bu kural borçlanmaya dayalı modelde de geçerli mi?

Cevap: Evet, Madde 11 genel esaslar başlığı altında olup hem paya hem de borçlanmaya dayalı kitle fonlaması faaliyetlerini kapsar.

---

Kaynaklar ve Dış Bağlantılar

1. Resmi Gazete: Paya Dayalı Kitle Fonlaması Tebliği (III-35/A.1)
2. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK): Kitle Fonlaması Platformları İçin Uyum Rehberi
3. Mevzuat Bilgi Sistemi: Türk Ticaret Kanunu – Şirketler Topluluğu ve Hakimiyet Hükümleri
4. TBB: Sermaye Piyasası Faaliyetlerinde Etik Kurallar ve Çıkar Çatışması Mevzuatı
5. OECD: Corporate Governance and Transparency in Crowdfunding Platforms

---