Yasa Dışı Veri Sorgulama Yazılımlarına Geçit Yok: KVKK 2019/308 Sayılı İlke Kararı
Dijital dünyada “veri madenciliği” adı altında pazarlanan ancak kaynağı belirsiz verilerle çalışan sorgulama panelleri, hukuki birer suç aleti haline geldi. KVKK Kurulu, 2019/308 sayılı ilke kararı ile özellikle avukatlar, finans sektörü ve gayrimenkul danışmanları arasında yaygınlaşan “illegal sorgulama yazılımlarına” karşı en sert uyarıyı yayımladı.
Hukuka Aykırı Veri Havuzları ve “Sorgulama” Tehlikesi
Bazı yazılım ve uygulamaların; vatandaşların T.C. kimlik numaraları, adresleri ve iletişim bilgileri gibi verilerini hukuka aykırı yollarla ele geçirip birer “sorgulama paneli” olarak sunduğu tespit edilmiştir. Bu durum, kişisel verilerin korunması hukukunun en temel prensiplerine aykırıdır.
Mevzuat Notu (KVKK Md. 12): Veri sorumluları, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak erişilmesini önlemek için her türlü teknik ve idari tedbiri almakla yükümlüdür. Kaynağı belirsiz bir yazılımı kullanmak, bu yükümlülüğün doğrudan ihlalidir.
İlke Kararı Hangi Sektörleri Hedef Alıyor?
Kurul, bu karanlık yazılımların özellikle şu alanlarda kullanıldığını vurgulamıştır:
- Hukuk Büroları ve Avukatlar: Borçlu tespiti veya iletişim bilgisi sorgulama.
- Finans ve Sigorta Sektörü: Müşteri portföyü oluşturma veya risk analizi.
- Gayrimenkul Danışmanlığı: Taşınmaz sahiplerine ulaşma çabaları.
Kararın Hukuki Sonuçları: Sadece Para Cezası Değil, Savcılık İhbarı!
Bu ilke kararı, illegal yazılım kullananlar için iki aşamalı bir yaptırım süreci öngörüyor:
- İdari Yaptırım (KVKK Md. 18): Kurul, bu yazılımları kullanan veri sorumluları hakkında çok yüksek tutarlı idari para cezaları uygulayacaktır.
- Adli Süreç (TCK İhbarı): Kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi ve kullanılması TCK kapsamında bir suçtur. Kurul, bu yazılımları kullandığı tespit edilenler hakkında Cumhuriyet Başsavcılıklarına doğrudan ihbarda bulunacaktır.
Özgür Eralp Perspektifi: “Hukuk, Hukuka Aykırı Araçla İnşa Edilemez”
25 yıllık mesleki tecrübemde, özellikle icra takipleri veya pazarlama süreçlerinde “kolay yol” olarak görülen bu panellerin, aslında birer kariyer ve işletme felaketi olduğunu gördüm. Bir avukatın veya işletmecinin, kaynağını bilmediği bir yazılım üzerinden veri sorgulaması yapması, kendisini doğrudan bir ceza davasının sanığı yapabilir. Teknoloji her kapıyı açabilir, ancak o kapının hukuka açıldığından emin olmak zorundasınız.
Sıkça Sorulan Sorular
1. İnternette satılan “borçlu sorgulama” panellerini kullanmak suç mu?
Evet. Bu tür yazılımlar genellikle hukuka aykırı yollarla elde edilmiş veri tabanlarını kullanır. Bunları kullanmak, Türk Ceza Kanunu kapsamında “Verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme” suçunu oluşturabilir.
2. Verileri ben çalmadım, sadece hazır programı kullandım, yine de sorumlu muyum?
Evet. KVKK 2019/308 sayılı karar, bu yazılımları “kullananlar” hakkında da hem idari hem de adli işlem yapılacağını net bir şekilde belirtmiştir.
3. Bir avukatın MERNİS dışındaki sistemlerden veri sorgulaması yapması yasal mı?
Avukatlar, yetkilerini sadece kanunla belirlenmiş resmi kanallar (UYAP vb.) üzerinden kullanabilirler. Özel yazılımlar üzerinden yapılan sorgulamalar meslek etiğine ve kanuna aykırıdır.
4. Bu tür bir yazılımın kullanıldığını tespit edersem ne yapmalıyım?
Kişisel verilerinizin izinsiz sorgulandığını düşünüyorsanız, durumu KVKK Kurumu’na bildirebilir ve Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunabilirsiniz.
5. KVKK Kurulu neden bu konuda bir ilke kararı aldı?
Bu tür yazılımların kullanımının yaygınlaşması ve veri güvenliğini sistemik olarak tehdit etmesi nedeniyle, tüm sektörlere genel bir “dur” ihtarı çekilmiştir.
Kaynaklar
- KVKK Kurumu – 2019/308 Sayılı İlke Kararı
- 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
- 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu (Madde 135 ve 136)
- 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (Madde 158)
- Kişisel Veri Güvenliği Rehberi
Avukat-Hukuk Danışmanı,
Dijital İçerik oluşturucu,
Kitle fonlama girişimci ve yatırımcısı,
ODTÜ Felsefe Öğrencisi:)
AÖF Yönetim Bilişim Sistemleri Öğrencisi:),