Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesi (Supreme Court), Emotional Perception davasında verdiği kararla yazılım ve yapay zeka tabanlı buluşların patentlenmesinde 20 yıldır uygulanan tüm kuralları altüst etti. 2006’dan bu yana kullanılan ve teknolojik gelişmelere dar gelen “Aerotel Testi” resmen rafa kaldırıldı. Bir hukuk danışmanı ve yatırımcı avukat gözüyle bu değişim, UK IPO (İngiltere Patent Ofisi) nezdinde reddedilen veya askıya alınan birçok teknoloji yatırımı için “ikinci bir şans” anlamına geliyor.

Aerotel Testi Neden Terk Edildi?

Aerotel testi, bir buluşun patentlenebilir olup olmadığını anlamak için “buluşun katkısını” önceden tanımlamayı gerektiriyordu. Ancak bu durum, buluşun yeniliğini incelemeden “katkısını” belirlemeye çalışmak gibi mantıksal bir paradoksa yol açıyordu. Yüksek Mahkeme, bu karmaşaya son vererek Avrupa Patent Ofisi (EPO) ile uyumlu “Any Hardware” (Herhangi Bir Donanım) yaklaşımına geçilmesine hükmetti.

Hukuki Statü: “Any Hardware” Kriteri

Yeni yaklaşıma göre, bir istem (claim) en küçük bir donanım parçasını (bilgisayar, ağ, veri tabanı vb.) içeriyorsa, patentlenebilirlik eşiğini doğrudan geçer. Buluşun teknik olup olmadığı tartışması artık “buluş niteliği” aşamasında değil, “buluş basamağı” (inventive step) aşamasında yapılacaktır.

Hukuk Danışmanları ve Patent Vekilleri İçin Geçiş Dönemi Stratejileri

UK IPO, bu köklü değişiklik sürecinde patent vekilleri için geçici bir kılavuz yayınladı. 25 yıllık tecrübemle, bekleyen başvurularınız için şu adımları atmanızı öneriyorum:

• İnceleme Raporlarına Yanıt: Aerotel testine göre hazırlanmış raporlara yanıt verirken; önce “any hardware” kriterine göre buluşun varlığını ispatlamalı, ardından teknik karaktere katkı sağlayan unsurları vurgulamalısınız.
• Araştırma (Search) Talepleri: Daha önce Aerotel engeline takıldığı için araştırması reddedilen başvurular için yeniden araştırma talep edebilirsiniz.
• Süre Uzatımları: Mevcut belirsizlik nedeniyle UK IPO, inceleme raporlarına yanıt süreleri ve uyum süreleri (compliance period) konusunda ek süre taleplerine artık çok daha sıcak bakıyor.
• Kısıtlanmış İstemlerin Revizesi: Aerotel testini geçmek için zorunlu olarak daralttığınız istemleri, yeni testin esnekliği çerçevesinde genişletmeyi veya bölerek yeni başvurular (divisional applications) yapmayı değerlendirmelisiniz.

Yatırımcı Avukat Gözüyle: Bu karar, özellikle yapay sinir ağları (ANN) ve bilgisayar tabanlı buluşlar için “yazılım engeli” duvarını yıkmıştır. Geçmişte “patent alamaz” denilerek rafa kaldırılan projelerin dosyalarını tozlu raflardan indirip yeniden hukuki bir risk/fırsat analizi yapmanın tam vaktidir.

---

SORU – CEVAP

1. “Any Hardware” yaklaşımı her yazılımın patent alabileceği anlamına mı gelir?

Hayır. Bu yaklaşım sadece ilk engeli (buluş niteliği) aşmayı kolaylaştırır. Buluşun patent alabilmesi için hala “yeni” olması ve teknik bir soruna teknik bir çözüm getirerek “buluş basamağına” sahip olması gerekir.

2. Pozzolli Testi nedir ve yeni dönemde nasıl kullanılacak?

Pozzolli testi, buluşun bariz olup olmadığını ölçen 4 adımlı bir süreçtir. UK IPO’nun “Any Hardware” yaklaşımını bu testle birleştirerek, sadece “teknik özelliklerin” buluş basamağına katkısını dikkate alan yeni bir karma test oluşturması beklenmektedir.

3. Daha önce reddedilen bir başvuru için ne yapabilirim?

Eğer uyum süresi (compliance period) henüz dolmadıysa veya yanıt verilmediği için dosya sadece “beklemede” görünüyorsa, yeni testi gerekçe göstererek süre uzatımı ve yeniden inceleme talep edebilirsiniz.

4. İş metotları veya matematiksel yöntemler bu kararla patentlenebilir hale mi geldi?

“Asıl haliyle” (as such) iş metotları hala kapsam dışıdır. Ancak bu metotlar bir donanım üzerinden teknik bir etki yaratarak uygulanıyorsa, artık otomatik olarak reddedilmek yerine teknik katkıları üzerinden detaylıca incelenecektir.

5. Bir hukuk danışmanı olarak teknoloji şirketlerine tavsiyeniz nedir?

700+ bilirkişi raporu tecrübemle tavsiyem; patent stratejinizi “donanım entegrasyonu” üzerine kurmanızdır. Yazılımınızın hangi fiziksel veya teknik süreçleri iyileştirdiğini netleştirmek, yeni hukuki rejimde başarının anahtarıdır.

---

KAYNAKLAR

1. UK Supreme Court – Emotional Perception AI Ltd v Comptroller-General of Patents [2026] UKSC 3
2. UK Intellectual Property Office (UKIPO) – Interim Guidance on Examination of Computer-Implemented Inventions
3. Chartered Institute of Patent Attorneys (CIPA) – Practice Updates on Software Patents
4. TÜRKPATENT – Bilgisayar Tabanlı Buluşların İncelenmesine İlişkin Kılavuz
5. European Patent Office (EPO) – Case Law G1/19 on Computer-Implemented Simulations

---

ETİKETLER

YazılımPatenti, UKIPO, AnyHardware, BilişimHukuku, ÖzgürEralp, HukukDanışmanı, EmotionalPerception, PatentStratejisi, AIAktörleri, SınaiMülkiyetHakları