KVKK Başvurularında “Noter Şartı” ve Gereksiz Külfet: 2019/296 Sayılı Karar Analizi
Kişisel Verileri Koruma Kurulu (Kurul), 01/10/2019 tarihli bu kararıyla, veri sorumlularının (özellikle büyük operatör şirketlerinin) vatandaşların hak arama özgürlüğünü “kimlik teyidi” bahanesiyle zorlaştıramayacağını net bir şekilde ortaya koymuştur. Karar, başvurularda “noter aracılığı” veya “e-imza” gibi kanunda olmayan ek şartların dayatılmasını hukuka ve dürüstlük kuralına aykırı bulmuştur.
1. Olayın Özeti: “Ya Notere Git Ya da E-İmza Kullan”
Olay: Bir GSM operatörü müşterisi, haklarını kullanmak amacıyla operatörün internet sitesi üzerinden bir başvuru yapmıştır. Operatör ise bu başvuruyu şu gerekçeyle reddetmiştir: “Sitemizdeki formu doldurup noter kanalıyla göndermeliydiniz veya güvenli elektronik imzalı e-posta kullanmalıydınız. Aksi takdirde kimliğinizi teyit edemeyiz.”
İlgili kişi, bu cevabın hak arama özgürlüğünü kısıtladığı ve Kanun’a aykırı olduğu gerekçesiyle Kurul’a şikayette bulunmuştur.
2. Kurulun Hukuki Değerlendirmesi: “Kayıtlı E-Posta Unutulmamalı”
Kurul, operatörün “kimlik teyidi” argümanını incelerken Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ hükümlerini mercek altına almıştır:
A. Başvuru Kanalları Nelerdir? (Tebliğ Md. 5)
Kanun ve Tebliğ, başvurunun sadece noter veya e-imza ile yapılmasını zorunlu tutmaz. Vatandaşlar şu yolları da kullanabilir:
- Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) adresi,
- Mobil İmza,
- Daha önce bildirilmiş ve sistemde kayıtlı e-posta adresi.
B. “Maddi Külfet” ve Dürüstlük Kuralı (Tebliğ Md. 6)
Operatörün müşterisinden noter onayı istemesi, vatandaşa kanunda öngörülmeyen maddi bir külfet (noter masrafı) yüklemektedir. Kurul, veri sorumlularının başvuruları en etkin ve en az külfetli şekilde sonuçlandırmakla yükümlü olduğunu hatırlatmıştır.
- Hatalı Yönlendirme: Operatörün sadece “pahalı” veya “teknik” yöntemleri tek seçenek gibi sunması, dürüstlük kuralı ile bağdaşmaz.
3. Karar Sonucu: “Yanlış Yönlendirmeyi Durdur”
Kurul inceleme neticesinde şu sonuçlara varmıştır:
- Talimat: Şirketin, başvurularda kanun ve tebliğde öngörülmeyen ek maddi külfetler (noter şartı vb.) getirmemesi ve ilgili kişileri yanlış yönlendirmemesi konusunda azami dikkat ve özen göstermesi yönünde talimatlandırılmasına,
- Hatırlatma: İlgili kişiye (vatandaşa) başvurularını Tebliğ’de sayılan diğer (ücretsiz/kolay) yöntemlerle de yapabileceğine dair bilgilendirme yapılmasına,karar verilmiştir.
4. Özgür Eralp Perspektifi: “Bürokratik Engel, Hak İhlalidir”
Bilişim hukuku alanındaki tecrübemizde, büyük şirketlerin (bankalar, operatörler, enerji şirketleri) KVKK taleplerini “yokuşa sürmek” için noter şartını bir kalkan olarak kullandıklarını görüyoruz. Vatandaş 200-300 TL noter parası vermemek için başvurusundan vazgeçsin isteniyor. Ancak bu karar, bu kalkanı kırmıştır.
Bir yatırımcı avukat vizyonuyla uyarım şudur: Şirketler, müşterilerinin sistemde kayıtlı e-posta adresinden gelen bir talebi “teyit edemiyoruz” diyerek reddedemezler. Eğer teyit konusunda şüphe varsa, operatörün elinde müşterinin telefon numarası zaten var; bir doğrulama kodu (SMS OTP) göndererek bu teyidi saniyeler içinde yapabilirler. Hak arama yoluna noter barikatı kurmak, sadece Kurul’un talimatını değil, ilerde doğabilecek ağır idari para cezalarını da tetikler.
Sıkça Sorulan Sorular
1. KVKK başvurumu yapmak için mutlaka notere gitmeli miyim?
Hayır. Şirketin sisteminde kayıtlı olan (fatura gönderdikleri, iletişim kurdukları) e-posta adresiniz üzerinden yazılı başvuru yapmanız yeterlidir. Noter bir seçenek olabilir ama zorunluluk değildir.
2. Şirket “E-imzanız yoksa başvurunuzu almam” diyebilir mi?
Diyemez. Tebliğ’de sayılan yöntemlerden (KEP, mobil imza, sistemde kayıtlı e-posta) herhangi biriyle başvuru yapma hakkınız vardır.
3. Başvuru sırasında şirket benden hangi bilgileri istemeli?
Başvurunuzda ad-soyad, imza (yazılıysa), T.C. kimlik numarası (Türk vatandaşları için), ikametgah veya iş yeri adresi, varsa e-posta ve telefon numarası bulunmalıdır. Bu bilgiler kimlik teyidi için yeterlidir.
4. Şirket başvuruma 30 gün içinde cevap vermezse ne yapmalıyım?
Bu durumda, başvuru tarihinden itibaren 60 gün (ve cevapsız kalınan 30 günün bitiminden itibaren 30 gün) içinde Kurul’a şikayet hakkınızı kullanabilirsiniz.
5. KVKK başvurusu için ücret ödenir mi?
Kural olarak başvurular ücretsizdir. Ancak işlem ayrıca bir maliyet gerektiriyorsa (örneğin 10 sayfanın üzerinde fotokopi, CD, flash bellek vb.), Kurul tarafından belirlenen cüzi bir ücret talep edilebilir. Ancak başvuru kanalı için (noter gibi) ücret dayatılamaz.
Kaynaklar
- KVKK Kurumu – 2019/296 Sayılı Karar Özeti
- 6698 Sayılı KVKK (Madde 11 ve 13)
- Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ (Madde 5 ve 6)
Etiketler
KVKK, Operatör İhlali, Veri Sorumlusuna Başvuru, Noter Şartı, Kimlik Teyidi, Maddi Külfet, 2019/296 Sayılı Karar, Bilişim Hukuku, Özgür Eralp, Dürüstlük Kuralı, Hak Arama Özgürlüğü, KEP, E-İmza
Avukat-Hukuk Danışmanı,
Dijital İçerik oluşturucu,
Kitle fonlama girişimci ve yatırımcısı,
ODTÜ Felsefe Öğrencisi:)
AÖF Yönetim Bilişim Sistemleri Öğrencisi:),
