Köy Tüzel Kişiliklerine VERBİS Muafiyeti: 2023/2135 Sayılı Kurul Kararı

Kişisel Verileri Koruma Kurulu (Kurul), idari süreçleri sadeleştirmek ve yerel yönetimlerin en küçük birimi olan köylerin üzerindeki bürokratik yükü azaltmak amacıyla kritik bir adım atmıştır. 14/12/2023 tarihli ve 2023/2135 sayılı karar ile köy tüzel kişilikleri, Veri Sorumluları Siciline (VERBİS) kayıt yükümlülüğünden istisna tutulmuştur.

Köy Kamu Tüzel Kişilikleri İçin Kayıt İstisnası

Kanun’un 16. maddesi uyarınca Kurul, işlenen verinin niteliği ve veri işlemenin kanundan kaynaklanması gibi objektif kriterleri gözeterek bazı veri sorumlularına muafiyet tanıma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda yapılan inceleme neticesinde; 442 sayılı Köy Kanunu’na göre faaliyet gösteren ve kamu tüzel kişiliğine sahip olan köyler, artık VERBİS sistemine kayıt yaptırmak ve veri envanteri yüklemek zorunda değildir.

Muafiyetin Sınırları: “Kayıt Yok, Sorumluluk Baki”

Köy tüzel kişiliklerinin VERBİS’e kayıt yükümlülüğünden muaf tutulması, 6698 sayılı Kanun’un diğer hükümlerinden muaf oldukları anlamına gelmez. Muhtar ve ihtiyar heyeti nezdinde yönetilen köy tüzel kişilikleri şu temel ödevleri yerine getirmeye devam etmelidir:

• Aydınlatma Yükümlülüğü: Köy sakinlerinin veya çalışanlarının verileri işlenirken kendilerine gerekli bilgilendirme yapılmalıdır.
• Veri Güvenliği: Köy karar defterleri, personel kayıtları veya sosyal yardım listeleri gibi verilerin yetkisiz kişilerin eline geçmesini önleyecek teknik ve idari tedbirler alınmalıdır.
• Veri İmhası: İşleme amacı ortadan kalkan veriler, Kanun’un 7. maddesine uygun olarak silinmeli veya yok edilmelidir.

Özgür Eralp Perspektifi: “Yerel Yönetimlerde Dijital Mahremiyet”

Bilişim hukuku alanındaki 25 yıllık tecrübemizde, köyler gibi kısıtlı imkanlara sahip kamu birimlerinin karmaşık VERBİS süreçlerini yönetmekte büyük zorluklar yaşadığını gözlemledik. Kurul’un bu kararı, pratik zorlukları hukuki bir zeminde çözen gerçekçi bir yaklaşımdır.

Bir yatırımcı avukat vizyonuyla uyarım şudur: VERBİS istisnası, köyleri birer “veri güvenliği muafiyet alanı” haline getirmez. Aksine, kayıt yükümlülüğünün kalkmasıyla oluşan rahatlık, veri güvenliği konusunda bir rehavete yol açmamalıdır. Bir köy muhtarlığında saklanan hassas verilerin (örneğin sağlık veya ceza mahkumiyeti bilgileri) hukuka aykırı paylaşılması, köy tüzel kişiliği ve ilgili kamu görevlileri için ciddi hukuki ve cezai sorumluluklar doğurmaya devam eder.

---

Sıkça Sorulan Sosular

1. Muhtarlık olarak VERBİS şifresi almalı mıyız?

Hayır. 2023/2135 sayılı karar uyarınca köy tüzel kişilikleri (muhtarlıklar) bu yükümlülükten tamamen istisna tutulmuştur.

2. Köy personeline ait verileri işlerken ne yapmalıyız?

Personelinize yönelik bir Aydınlatma Metni sunmalı ve bu verileri sadece kanuni yükümlülükleriniz (SGK, bordro vb.) çerçevesinde, güvenli ortamlarda saklamalısınız.

3. Köyün ortak kullanım alanlarındaki güvenlik kameraları bu karara dahil mi?

Kamera kayıtları birer kişisel veri işlemedir. VERBİS’e kayıt olmanız gerekmese de, kamera olan yerlere “Aydınlatma Levhası” asmanız ve kayıtların sadece yetkili kişilerce izlenmesini sağlamanız yasal zorunluluktur.

4. Bu karar tüm belediyeleri ve kamu kurumlarını da kapsıyor mu?

Hayır. Bu istisna sadece “Köy Kamu Tüzel Kişilikleri” içindir. Belediyeler ve diğer kamu kurumlarının VERBİS kayıt yükümlülükleri (kendi takvimleri çerçevesinde) devam etmektedir.

5. Karar ne zaman yürürlüğe girdi?

Karar, 12 Ocak 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte resmiyet kazanmış ve yürürlüğe girmiştir.

---

Kaynaklar

• KVKK Kurumu – 2023/2135 Sayılı Karar Metni
• Resmî Gazete – 12 Ocak 2024 (Sayı: 32427)
• 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (Madde 12, 16)
• 442 Sayılı Köy Kanunu
• Ankara Barosu Bilişim Kurulu – Yerel Yönetimler ve KVKK Rehberi