İzinsiz Ses Kaydının Mahkemeye Sunulması ve KVKK: 2023/1548 Sayılı Karar Analizi

Kişisel Verileri Koruma Kurulu (Kurul), 07/09/2023 tarihli ve 2023/1548 sayılı kararı ile işçi-işveren uyuşmazlıklarında delil olarak sunulan “izinsiz ses kayıtlarının” kişisel verilerin korunması hukuku karşısındaki durumunu incelemiştir. Karar, “özel hayatın gizliliği” ile “hak arama özgürlüğü” ve “ispat yükümlülüğü” arasındaki hassas dengeyi netleştirmektedir.

1. Olayın Özeti: Rüşvet İddiası ve Gizli Kayıt

İlgili kişi (çalışan), bir sayaç okuma görevlisi olarak çalışırken, usulsüzlük tespit ettiği bir müşteriden rüşvet istediği iddiasıyla işten çıkarılmıştır.

• Şikayet: İlgili kişi; müşterinin kendisinden habersiz aldığı ses kaydının işveren tarafından saklandığını, yetkisiz kişilerce dinlendiğini ve rızası olmaksızın mahkeme dosyasına sunulduğunu belirterek veri sorumlusu hakkında şikayette bulunmuştur.
• Veri Sorumlusunun Savunması: Ses kaydının bir müşteri tarafından sunulduğu, rüşvet iddiası nedeniyle iş akdinin haklı fesihle sona erdirildiği, kaydın şifreli bir diskte muhafaza edildiği ve mahkemedeki haklı feshin ispatı için “bir hakkın tesisi” kapsamında dosyaya sunulduğu beyan edilmiştir.

2. Kurulun Hukuki Değerlendirmesi

Kurul, uyuşmazlığı KVKK’nın 5. maddesindeki “veri işleme şartları” ve Yargıtay’ın “hukuka uygun delil” kriterleri çerçevesinde değerlendirmiştir:

A. İspat Yükü ve Delil Niteliği

İş Kanunu uyarınca, feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşveren, iddiasını kanıtlamak amacıyla elindeki delilleri mahkemeye sunmak zorundadır. Somut olayda ses kaydı, rüşvet iddiasını doğrulamaya yarayan temel bir delil niteliğindedir.

B. “Ani Gelişen Durum” ve Hukuka Uygunluk

Kurul, Yargıtay içtihatlarına atıf yaparak şu tespitte bulunmuştur: Kişinin kendisine karşı işlenen bir suçla (rüşvet teklifi gibi) ilgili olarak, başka türlü delil elde etme imkanının olmadığı ani gelişen durumlarda aldığı ses kaydı, hukuka aykırı delil sayılamaz. Bu tür kayıtlar, kanıtların kaybolmasını engelleme amacı taşıdığı için özel hayatın gizliliğini ihlal etmez.

C. KVKK Kapsamında Veri İşleme Şartı

Ses kaydının mahkemeye sunulması ve bu amaçla saklanması, KVKK Madde 5/2-e bendinde yer alan “Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için veri işlemenin zorunlu olması” hukuki sebebine dayandırılmıştır. Veri sorumlusunun, mahkemede kendini savunma hakkını kullanabilmesi için bu veriyi işlemesi zorunlu görülmüştür.

3. Karar Sonucu: “İşlem Hukuka Uygun”

Kurul inceleme neticesinde:

1. Ses kaydının mahkemeye aktarılmasının “bir hakkın tesisi” kapsamında hukuka uygun olduğuna,
2. Verinin şifreli ortamlarda saklandığı ve yetkisiz erişim iddialarının tevsik edilemediği anlaşıldığından,Veri sorumlusu hakkında yapılacak bir işlem bulunmadığına karar vermiştir.

4. Özgür Eralp Perspektifi: “Delil Elde Etme Zorunluluğu Mahremiyeti Esnetebilir”

Bilişim hukuku alanındaki 25 yıllık tecrübemizde, ses kayıtlarının KVKK ihlali olarak algılanması çok yaygın bir yanılgıdır. Kurul bu kararla şu mesajı vermiştir: Hukuk, suçun örtbas edilmesine “kişisel veri” kalkanıyla izin vermez. Eğer bir suç işleniyorsa ve o an kayıt almaktan başka çare yoksa, bu kayıt yasal bir delildir.

Bir yatırımcı avukat vizyonuyla uyarım şudur: Şirketler bu tür hassas delilleri ele geçirdiklerinde, Kurul’un da takdir ettiği gibi şifreli diskler kullanmalı ve kaydı sadece hukuk departmanıyla sınırlı tutmalıdır. Rastgele personelin bu kayıtları dinlemesi, haklıyken haksız duruma düşmenize ve ağır tazminatlarla karşılaşmanıza neden olabilir. Çalışanlar için ise; “gizli kayıt her zaman suçtur” düşüncesinin mutlak olmadığını, hukuka aykırı eylemlerin ispatı söz konusu olduğunda bu kayıtların mahkemede aleyhlerine kullanılabileceğini bilmeleri gerekir.

---

Sıkça Sorulan Sorular

1. Gizlice alınan ses kaydı her zaman mahkemede delil olur mu?

Hayır. Sadece başka türlü delil elde etme imkanının olmadığı, ani gelişen ve bir suçun ispatına yönelik durumlarda (tehdit, rüşvet, hakaret gibi) hukuka uygun kabul edilebilir. Tasarlanarak, planlı şekilde yapılan gizli kayıtlar genellikle hukuka aykırı kabul edilir.

2. İşverenim ses kaydımı işçilere dinletebilir mi?

Hayır. Veri sorumlusu, verinin gizliliğini sağlamakla (Md. 12) yükümlüdür. Kaydın sadece yetkili hukuk birimi ve mahkeme tarafından incelenmesi gerekir. Yayılması durumunda işveren veri güvenliği ihlali nedeniyle ceza alır.

3. Ses kaydımın silinmesini istedim ama işveren reddetti, bu yasal mı?

Eğer aradaki hukuki uyuşmazlık/dava devam ediyorsa, işverenin “hakkın tesisi” ve “zaman aşımı” süreleri boyunca veriyi saklama hakkı vardır. Bu durumda silme talebi reddedilebilir.

4. Müşterinin aldığı ses kaydından kargo/enerji şirketi sorumlu mudur?

Eğer müşteri kaydı kendi rızasıyla şirkete sunmuşsa ve şirket bu kaydı yasal süreçlerde (fesih, dava) kullanıyorsa, şirket o andan itibaren “veri sorumlusu” sıfatıyla kaydın güvenliğinden ve hukuka uygun işlenmesinden sorumludur.

5. KVKK Madde 5/2-e “Hakkın Tesisi” ne anlama gelir?

Bir kişinin mahkemede davasını ispatlayabilmesi, savunma yapabilmesi veya bir hakkını (tazminat gibi) alabilmesi için kişisel veriyi işlemesinin zorunlu olduğu durumları ifade eder.

---

Kaynaklar

• KVKK Kurumu – 2023/1548 Sayılı Karar Özeti
• 6698 Sayılı KVKK (Madde 5, 8, 12)
• Hukuk Muhakemeleri Kanunu (Madde 189, 190)
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu Kararı (2020/485)