“İnternette Var, O Halde Arayabilirim” Yanılgısı: Sigorta Şirketine 100.000 TL Ceza (Karar: 2019/331)

Kişisel Verileri Koruma Kurulu (Kurul), 07/11/2019 tarihli bu kararıyla, KVKK’daki en çok suistimal edilen konulardan biri olan “Alenileştirme” istisnasına son noktayı koymuştur. Karar, bir verinin internette halka açık olması, o verinin her türlü ticari amaçla kullanılabileceği anlamına gelmediğini (Amaca Uygunluk) tescil etmektedir.

---

1. Olayın Özeti: Siteden Bulunan Numara ile Satış Araması

Olay: Bir vatandaş, bir sigorta şirketi tarafından açık rızası olmaksızın aranarak sigorta teklifi sunulması üzerine şikayette bulunmuştur.

Şirketin Savunması: Sigorta şirketi, şikayetçinin ad-soyad ve telefon bilgilerini bir internet sitesinden “halka açık” (alenileştirilmiş) şekilde bulduklarını, verilerin herkesin erişimine açık olması nedeniyle işleme faaliyetinin hukuka uygun olduğunu iddia etmiştir.

---

2. Kurulun Hukuki Değerlendirmesi: “Alenileştirme Amacı”

Kurul, KVKK Madde 5/2-d bendinde yer alan “İlgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması” istisnasını “Amaca Uygunluk” ilkesiyle test etmiştir:

A. Alenileştirme Amacı Nedir?

Bir kişinin numarasını bir internet sitesine (örneğin bir emlak sitesi, mesleki rehber veya kurumsal web sitesi) koyması, o numaranın belirli bir amaçla oraya konulduğunu gösterir.

• Örnek: Bir avukat numarasını baro levhasına “müvekkilleri ona ulaşsın” diye koyar; bir sigorta şirketi “ona sigorta satsın” diye değil.

B. İstisnanın Kötüye Kullanımı

Şirket, şikayetçinin mesleki uzmanlığından faydalanmak (örneğin ondan bir hizmet almak) için değil, ona kendi ürününü satmak için aramıştır. Kurul, bu durumun kişinin veriyi alenileştirme iradesiyle bağdaşmadığını saptamıştır.

• Hukuki Sonuç: Veri alenileştirilmiş olsa dahi, alenileştirme amacı dışında kullanıldığı takdirde KVKK Madde 5’teki istisna geçerli olmaz ve bu durum hukuka aykırı veri işleme sayılır.

---

3. Karar Sonucu: 100.000 TL İdari Para Cezası

Kurul inceleme neticesinde;

• Verinin internetten bulunmasının, o veriyi her türlü amaçla işleme hakkı vermediği,
• Şirketin “alenileştirme” istisnasını amacına aykırı kullanarak veri güvenliği yükümlülüğünü (Md. 12/1-a) ihlal ettiği,Gerekçeleriyle, sigorta şirketi hakkında 100.000 TL (2019 yılı değeri) idari para cezası uygulanmasına karar vermiştir.

---

4. Özgür Eralp Perspektifi: “Google’da Bulduğunuz Her Veri Sizin Değildir”

Bilişim hukuku alanındaki tecrübemizde, satış ve pazarlama departmanlarının “Ama internette her yerde var, neden aramayalım?” diyerek kendilerini savunduklarını görüyoruz. Ancak KVKK, kişisel veriye bir “mülkiyet” değil, bir “koruma kalkanı” sağlar. Bir verinin “gizli olmaması”, o verinin “sahipsiz” olduğu anlamına gelmez.

Bir yatırımcı avukat vizyonuyla uyarım şudur: Şirketlerin “data toplama” (scraping) ekipleri veya dışarıdan satın aldıkları “lead” listeleri genellikle bu hataya düşer. Bir kişinin telefon numarasını bir ilandan veya LinkedIn profilinden çekip ona soğuk arama (cold call) yapmak, bu kararla birlikte resmen bir para cezası davetiyesidir. Şirketler, açık kaynaklardan veri toplarken o kişinin o veriyi oraya “kendisine ulaşılsın da sigorta/ürün satılsın” diye koyup koymadığını analiz etmek zorundadır. Aksi takdirde, internetten bedavaya bulduğunuz o numara size 100.000 TL’ye (günümüzde çok daha fazlasına) mal olabilir.

---

Sıkça Sorulan Sorular

1. Numaramı bir internet sitesine koydum, her reklam aramasına katlanmak zorunda mıyım?

Kesinlikle hayır. Numaranızı oraya hangi amaçla (ilan vermek, iş başvurusu vb.) koyduysanız, sadece o amaçla aranabilirsiniz. Onun dışındaki reklam aramaları KVKK ihlalidir.

2. Şirket “Verinizi Google’da aratınca bulduk” derse ne olur?

Kurul bu kararda cevabı vermiştir: Bulmuş olmaları yetmez, kullanım amaçlarının sizin alenileştirme amacınızla örtüşmesi gerekir. Reklam araması bu kapsama girmez.

3. Hangi durumlar “alenileştirme amacına” uygundur?

Örneğin; bir tesisatçı numarasını internete “musluk tamiri için” koyduysa, onu musluk tamiri için aramanız alenileştirme amacına uygundur. Ancak ona “kredi kartı satmak” için aramanız amaca aykırıdır.

4. 100.000 TL ceza 2026’da ne kadar olur?

Yeniden değerleme oranları ile 2019’daki 100.000 TL, bugün (2026) milyon liralık bir sınırın eşiğindedir. Kurul, bu tür “istisna suistimallerine” karşı en üst sınırlardan ceza vermeyi tercih etmektedir.

5. Bir şirket beni bu şekilde aradığında ne demeliyim?

“Numaramı hangi veri işleme şartına dayanarak ve hangi amaçla işliyorsunuz?” diye sorun. Eğer “İnternetten bulduk” derlerse, bu kararı (2019/331) hatırlatın ve KVKK Madde 11 kapsamındaki haklarınızı kullanacağınızı belirtin.

---

Kaynaklar

• KVKK Kurumu – 2019/331 Sayılı Karar Özeti
• 6698 Sayılı KVKK (Madde 5/2-d, 12 ve 18)
• Kişisel Verilerin İşlenmesine İlişkin Temel İlkeler

---

Etiketler

KVKK, Alenileştirme İstisnası, Sigorta Şirketi İhlali, Amaca Uygunluk İlkesi, Reklam Araması, İdari Para Cezası, 2019/331 Sayılı Karar, Bilişim Hukuku, Özgür Eralp, Veri Güvenliği, İnternetten Veri Toplama, Müşteri Hakları