Dünya genelinde kurumsal yönetim standartları artık sadece finansal kâr üzerinden değil, “sosyal adalet” ve “şeffaflık” üzerinden de ölçülüyor. 25 Mart 2026 tarihinde Birleşik Krallık hükümeti, büyük ölçekli işverenler için Etnik Köken ve Engellilik Pay Raporlamasını zorunlu hale getireceğini resmen teyit etti. Bu adım, 2017’den beri uygulanan “Cinsiyet Pay Raporlaması”nın (Gender Pay Gap) çok daha geniş ve karmaşık bir versiyonu olarak karşımıza çıkıyor.

Bir hukuk danışmanı olarak, bu tür düzenlemeleri sadece bir “yük” değil, işletmelerin içindeki gizli potansiyeli ve adaletsizlikleri ortaya çıkaran bir “tanı aracı” olarak görmeliyiz.

Düzenleme Neleri Kapsıyor?

2026 yılındaki bu tarihi karar, 250 ve üzeri çalışanı olan tüm büyük işverenleri kapsamına alıyor. Mevzuatın temel direkleri şunlar:

• 6 Temel Metrik: Tıpkı cinsiyet pay raporlamasında olduğu gibi; ortalama ve medyan saatlik ücret farkları ile ikramiye farkları raporlanacak.
• Çifte Karşılaştırma: İşverenler en azından “Beyaz” ve “Beyaz Olmayan (Etnik Azınlık)” grupları arasında ikili bir karşılaştırma yapmak zorunda. Veri seti yeterli olan şirketler için ONS (Ulusal İstatistik Ofisi) standartlarındaki 5 geniş etnik grup bazında raporlama istenecek.
• Engellilik Raporlaması: 2010 Eşitlik Yasası’ndaki tanım baz alınarak, engelli ve engelli olmayan çalışanlar arasındaki ücret farkları şeffaflaştırılacak.

Hukuk Danışmanları İçin KVKK ve İK Stratejisi

25 yıllık bilişim hukuku ve bilirkişilik tecrübemle şunu net bir şekilde ifade edebilirim: Bu raporlama türü, hassas nitelikli kişisel verilerin (etnik köken ve sağlık verisi) işlenmesini gerektirdiği için KVKK ve GDPR uyumu açısından en riskli alanlardan biridir.

Hukuki Mevzuat Notu:

Bu verilerin toplanması sırasında “gönüllülük” esastır. İşverenlerin, çalışanları bu verileri paylaşmaya zorlaması hukuka aykırıdır. Ancak, “beyan oranlarının” (declaration rates) düşük olması raporun güvenilirliğini sarsacağı için hukuk danışmanlarının süreci “şeffaflık ve güven” üzerine kurgulaması gerekir.

Yatırımcı Avukat Gözüyle 3 Kritik Öneri

1. Hukuki Denetim (Audit): Veri toplama anketlerinizin ve İK yazılımlarınızın bu yeni kategorilere uyumlu olup olmadığını bugünden denetleyin.
2. Eylem Planı Zorunluluğu: Sadece sayıları açıklamak yetmez; hükümet, tespit edilen farkların kapatılması için bir “Eylem Planı” yayınlanmasını da zorunlu kılıyor. Bu plan, hukuki bir taahhüttür.
3. Küresel Standartlara Uyum: Türkiye’deki çok uluslu şirketler, global raporlama standartlarına (ESG) uyum sağlamak için bu metrikleri yerel mevzuata (FSEK, TCK ve KVKK sınırları içinde) adapte etmelidir.

---

2. SORU – CEVAP

1. Etnik köken ve engellilik pay raporlaması kimler için zorunlu?

Birleşik Krallık düzenlemesine göre 250 ve üzeri çalışanı olan büyük ölçekli işverenler için zorunludur. Ancak bu standartlar, global tedarik zinciri ve yatırımcı beklentileri nedeniyle Türkiye’deki kurumsal şirketleri de yakında etkileyecektir.

2. Çalışanlar etnik köken veya engellilik verilerini paylaşmak zorunda mı?

Hayır. Veri paylaşımı tamamen gönüllülük esasına dayanır. Ancak hukuk danışmanları, verinin neden toplandığını ve nasıl korunacağını (KVKK/GDPR uyumu) anlatarak beyan oranlarını artırmayı hedeflemelidir.

3. Raporlama sonrasında “ücret farkı” çıkması ceza sebebi mi?

Tek başına bir ücret farkının olması doğrudan bir ceza sebebi değildir; ancak bu farkın kapatılmasına yönelik bir “Aylem Planı” yayınlanmaması veya ayrımcılığa dair sistematik kanıtlar bulunması ağır hukuki yaptırımlara yol açabilir.

4. Engellilik tanımı neye göre yapılacak?

Birleşik Krallık’ta 2010 Eşitlik Yasası baz alınmaktadır. Türkiye’de ise 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelikler çerçevesindeki tanımlar esas alınmalıdır.

5. Bir hukuk danışmanı olarak bu süreçte ilk adım ne olmalı?

700+ bilirkişi raporu birikimimle tavsiyem; önce mevcut verinin kalitesini (Data Literacy) ölçmektir. Veri toplama yöntemlerinizin “özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesi” şartlarına (KVKK m.6) uygunluğunu denetleyin.

---

3. KAYNAKLAR

1. UK Government – Ethnicity and disability pay gap reporting: consultation response (25 March 2026)
2. Equality and Human Rights Commission (EHRC) – Guidance for Employers
3. NIST – Diversity, Equity, and Inclusion Data Protection Standards
4. Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) – Özel Nitelikli Kişisel Veriler Rehberi
5. International Labour Organization (ILO) – Global Wage Report on Inequalities

---

4. ETİKETLER

#PayGapReporting, #EşitİşeEşitÜcret, #KVKK, #ESG, #BilişimHukuku, #ÖzgürEralp, #HukukDanışmanı, #KurumsalYönetim, #EtnikKökenRaporlaması, #EngellilikHakları

---