İnternet dünyasında “geçmişin peşinizi bırakmaması”, bireylerin şeref ve itibarını zedeleyen en büyük dijital risklerden biridir. KVKK Kurulu, yayımladığı 2020/481 sayılı karar ile Türkiye’de **”Unutulma Hakkı”**nın yasal zeminini netleştirmiş ve vatandaşların ad-soyad aramalarında çıkan rahatsız edici sonuçları arama motorlarından nasıl kaldırtabileceğine dair bir yol haritası çizmiştir.

Unutulma Hakkı Nedir?

Kurul, bu hakkı; “bireyin geçmişte hukuka uygun olarak yayılmış ve doğru nitelikteki bilgilerinin, zamanın geçmesine bağlı olarak erişimden kaldırılmasını veya gündeme getirilmemesini talep edebilmesi” olarak tanımlamaktadır. Bu hak, Anayasa’nın 20. maddesi ve 6698 sayılı Kanun’un 7. ve 11. maddeleri kapsamında güvence altına alınmıştır.

Arama Motorları İçin “Veri Sorumlusu” Tespiti

Kurul, arama motorlarının (Google, Yandex vb.) internetteki verileri otomatik ve sistematik olarak bulup indekslediği için birer “Veri Sorumlusu” olduklarına hükmetmiştir. Dolayısıyla, adınızla yapılan bir aramada çıkan linkler için doğrudan bu şirketlere başvurma hakkınız bulunmaktadır.

İndeksten Çıkarma Taleplerinde Uygulanan “Denge Testi”

Kurul, bir içeriğin arama sonuçlarından silinip silinmeyeceğine karar verirken ilgili kişinin temel hakları ile kamunun bilgi edinme hakkı arasında bir “denge testi” yapar. Değerlendirmede kullanılan 13 temel kriter şunlardır:

• Kamusal Rol: Kişi siyasetçi, iş adamı veya ünlü gibi kamusal bir figürse, bilginin yayılmasında kamu yararı daha ağır basar.
• Çocukların Korunması: Arama sonuçlarının öznesi bir çocuksa, “çocuğun üstün yararı” gereği talebin kabul edilme olasılığı çok yüksektir.
• Bilginin Doğruluğu: İçerik gerçeği yansıtmıyorsa veya yanıltıcıysa silinmesi daha olasıdır; ancak doğruluğu tartışmalıysa yargı süreci beklenebilir.
• Özel Yaşam vs. İş Yaşamı: Bilginin kişinin iş hayatıyla ilgili olması silinmesini zorlaştırırken, özel yaşamına (cinsel hayat, din, sağlık) dair olması silinme ihtimalini artırır.
• Zaman Aşımı (Güncellik): Bilginin üzerinden uzun zaman geçmesi ve güncelliğini yitirmesi, unutulma hakkını güçlendirir.
• Mağduriyet ve Risk: Bilgi, kişi üzerinde önyargı oluşturuyor, kimlik hırsızlığına yol açıyor veya takip edilme riski doğuruyorsa kaldırılması muhtemeldir.
• Gazetecilik Faaliyeti: Haber arşivleri basın özgürlüğü kapsamındadır; ancak kamu yararı ve özel hayatın korunması arasında somut olay özelinde denge kurulmalıdır.

Başvuru Süreci Nasıl İşler?

1. Arama Motoruna Başvuru: İlgili kişi, öncelikle veri sorumlusu olan arama motoruna (örneğin Google’ın ilgili formu üzerinden) başvurmalıdır.
2. Red veya Cevapsızlık: Arama motoru talebi reddederse veya 30 gün içinde cevap vermezse, ilgili kişi Kurul’a şikâyette bulunabilir.
3. Yargı Yolu: Kişi dilerse Kurul sürecini beklemeden doğrudan mahkemeler aracılığıyla da hakkını arayabilir.

Özgür Eralp Perspektifi: “Dijital Geçmiş, Geleceğinizi Engellememeli”

25 yıllık bilişim hukuku kariyerimizde ve mahkemelere sunduğumuz bilirkişi raporlarında “unutulma hakkı”nın bireyin geleceğini şekillendirmedeki hayati rolüne sıkça vurgu yaptık. Kurul’un bu kararı, dijital hafızayı bir “ceza mahkûmiyetine” dönüştüren kontrolsüz indekslemeye karşı atılmış devrim niteliğinde bir adımdır. Bir yatırımcı avukat vizyonuyla uyarım şudur: İnternet bir “kara kutu” değildir; ancak hakkınızı ararken bilginin doğruluğunu veya kamusal yararın bittiğini kanıtlayacak donanımda bir hukuki strateji geliştirmeniz şarttır.

---

Sıkça Sorulan Sorular

1. Arama motorundan silinen haber internet sitesinden de silinir mi? Hayır. Bu karar sadece “indeksten çıkarma” (arama sonuçlarında görünmeme) ile ilgilidir. Haber sitesinin içeriği silmesi için ayrıca o siteye başvurmanız veya 5651 sayılı Kanun kapsamında mahkemeden erişim engeli kararı almanız gerekir.

2. Adımla arama yapılınca çıkan her eski haberi sildirebilir miyim? Her haber silinmez. Haber hâlâ güncelse, tarihsel veya bilimsel bir değer taşıyorsa veya bir siyasetçiyle ilgiliyse kamu yararı ağır basabilir.

3. Başvurumu kime yapmalıyım? Öncelikle Google, Yandex gibi arama motoru işleticisi şirketlerin yayımladığı “Unutulma Hakkı Başvuru Formu” üzerinden şirketin kendisine gitmelisiniz.

4. Kurul’a başvurmak için bir süre sınırı var mı?

Veri sorumlusunun (arama motorunun) cevabını öğrendiğiniz tarihten itibaren 30 ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren 60 gün içinde Kurul’a şikâyette bulunmanız gerekir.

5. İçerik hakaret içeriyorsa ne yapmalıyım? İçerik doğrudan suç (hakaret, iftira) niteliği taşıyorsa, Kurul yerine doğrudan Sulh Ceza Hakimliklerine başvurarak içeriğin kaldırılmasını talep etmek daha doğru ve hızlı bir yöntemdir.

---

Kaynaklar

• KVKK Kurumu – 2020/481 Sayılı Karar Metni
• İndeksten Çıkarma Değerlendirme Kriterleri
• Anayasa’nın 20. maddesi ve 6698 sayılı KVKK (Madde 4, 7, 11)
• ABAD Google İspanya Kararı (2014)
• Avrupa Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) Madde 17