AYM’den Tarihi KVKK Kararı: “Alenileştirme Amacı” Gerekçesiyle Ceza Kesilemez!

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 16 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan devrim niteliğindeki yeni kararıyla, Kişisel Verileri Koruma Kurulu (Kurul) ve sulh ceza hakimliklerinin ceza uygularken sıkça başvurduğu bir klasiğe son verdi. AYM, 6698 sayılı Kanun’da açıkça düzenlenmeyen “alenileştirme amacına aykırı kullanım” gerekçesine dayanılarak veri sorumlularına idari para cezası verilmesini, Anayasa’nın 38. maddesinde güvence altına alınan suçta ve cezada kanunilik ilkesine aykırı bularak ihlal kararı verdi.

1. Davaya Konu Olan Olay Ne İdi?

Bir sigorta/emeklilik şirketi, hizmet sağlayıcılar ile müşterileri buluşturan “hizmetburada.com” adlı internet sitesinde adı, soyadı ve telefon numarası herkese açık (aleni) şekilde yayımlanan bir kişiyi, randevu talep etmek amacıyla telefonla aramıştır. İlgili kişinin şikayeti üzerine KVKK, söz konusu veriler internette aleni olarak yer alsa dahi, şirketin bu verileri “alenileştirme amacına aykırı” (mesleki yetkinlikten faydalanmak yerine ticari pazarlama amacıyla) işlediğini belirterek şirkete 100.000 TL idari para cezası uygulamıştır. Yerel mahkeme de cezayı alt sınıra çekerek onamıştır.

2. AYM Neden İhlal Kararı Verdi? (Hukuki Gerekçe)

Yüksek Mahkeme, veri güvenliği süreçlerinde ezber bozacak şu kritik saptamalarda bulunmuştur:

• Kanunda Tanım Yok: 6698 sayılı Kanun’un 5/2-d maddesinde alenileştirilmiş veriler için açık rıza aranmayacağı net bir şekilde yazmaktadır. Ancak kanunda, alenileştirmenin ne şekilde gerçekleşeceğine veya “alenileştirme amacına aykırı kullanımın” bir idari yaptırıma bağlanacağına dair açık hiçbir düzenleme yoktur.
• Rehber ile Ceza Kesilemez: Alenileştirme amacına ilişkin kısıtlamalar ve yorumlar kanunda değil, Kurumun yayımladığı “Kişisel Verilerin Korunması Kanununa İlişkin Uygulama Rehberi” içerisinde yer almaktadır. İdari kılavuz veya rehberler uyarınca, kanun hükmü öngörülemez şekilde genişletilerek ve kıyas yapılarak idari para cezası uygulanamaz.
• Öngörülebilirlik Sınırı Aşılmıştır: Bireylerin veya şirketlerin, hangi eylemlerinin suç/kabahat oluşturacağını kanun metninden açıkça anlayabilmesi gerekir. Kanunda yer almayan bir kritere dayanılarak ceza verilmesi “hukuki güvenlik” ve “öngörülebilirlik” ilkelerini zedeler.

3. Bu Karar Sonrası KVKK Pratiğinde Neler Değişecek?

25 yılı aşkın bilişim hukuku tecrübemiz ışığında, bu kararın şirketler ve veri sorumluları için doğuracağı pratik sonuçlar:

• Eski Cezalar İçin İptal Yolu: Geçmişte internetten (Sahibinden, LinkedIn, kurumsal web siteleri vb.) toplanan verilerin “pazarlama amacıyla kullanılamayacağı” gerekçesiyle ceza yiyen şirketler için bu karar çok güçlü bir yeniden yargılama ve iptal dayanağı oluşturacaktır.
• Kurul Kanun Değişikliği İstemek Zorunda: Kurul artık sadece kendi “Uygulama Rehberi”ne dayanarak re’sen veya şikayet üzerine “amaç dışı kullanım” cezası kesemeyecektir. Bu sınırın uygulanabilmesi için TBMM tarafından 6698 sayılı Kanun’a açık bir “amaç sınırlaması ve yaptırım” maddesi eklenmesi şart hale gelmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Soru 1: Bu kararla birlikte internetteki tüm telefon ve e-postaları izinsiz çekip pazarlama yapabilir miyiz? Cevap: Hayır. Ticari Elektronik İleti Yönetmeliği (İYS) ve Elektronik Ticaret Kanunu kapsamındaki “onay alma” yükümlülükleri hala yürürlüktedir. Ancak bu aramalardan dolayı KVKK kapsamında “alenileştirme amacına aykırılık” gerekçesiyle astronomik idari para cezaları kesilmesi anayasal engele takılmıştır.

Soru 2: AYM kararı sonrasında şirkete kesilen idari para cezası ne olacak? Cevap: AYM, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için dosyayı İstanbul Anadolu 5. Sulh Ceza Hakimliği’ne geri göndermiştir. Mahkeme, AYM’nin kanunilik ilkesi gerekçesine uyarak idari para cezasını tamamen iptal etmek zorundadır.

Soru 3: Bir veri sorumlusu olarak, web sitelerinden veri toplarken ceza riskimiz bitti mi? Cevap: Risk tamamen bitmedi; çünkü veri toplama yönteminizin “hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun olması” ve verinin ilgili kişi tarafından “bizzat” alenileştirilmiş olması şartı devam etmektedir. Ancak “topladın ama amacına aykırı kullandın” argümanı artık ceza gerekçesi yapılamaz.

Kaynaklar ve Dış Bağlantılar

1. T.C. Resmî Gazete: 16 Haziran 2026 Tarihli ve 33282 Sayılı Gazete – AYM Genel Kurul Kararı
2. Anayasa Mahkemesi Başkanlığı: Başvuru Numarası: 2020/32193 – Viennalife Emeklilik Karar Gerekçesi
3. Kişisel Verileri Koruma Kurumu: 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Mevzuatı

Özgür Eralp

Avukat-Hukuk Danışmanı,

Dijital İçerik oluşturucu,

Kitle fonlama girişimci ve yatırımcısı,

ODTÜ Felsefe Öğrencisi:)

AÖF Yönetim Bilişim Sistemleri Öğrencisi:),

www.ozgureralp.com